|
شاعر:ایرج رحمانپور آسمو بَه وار (آسمون ببار)
|
«تا ۵ سال دیگر من دوباره میآیم»
محمد ميرزاوندي خواننده 55 ساله (باستناد شناسنامه اش اول عيد سال 1333 در خرم آباد متولد شده) مشهور لرستانی هنگامي كه نزديك به 30 سال قبل با ترانه های لری دایه دایه ، سوار ، تا نفس دارم می جنگم ،حماسه های تاریخی شیرزنان و دلیر مردان قوم لر را علاوه بر حضور در کنار جنگاوران لر در جشنواره های هنر و موسیقی ایران زمین (سال های ۱۳۶۴ و ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ با کسب مقام اول جشنواره) در قالب خبر به برارون و حالوون آنها نیز تکرار و زمزمه می کرد .شاید فکر نمی کرد روزی با همان مخاطبانش با اشاره خبر از لزوم بازگشت خود ( و به زعم نگارنده یادآوری غیرمستقیم مسئولیت و وظیفه نشات گرفته از فرهنگ ایلی و طایفه ای تک تک دوست داران هنر و موسیقی لرستان در پیگیری احوال او و کمک و یاری فکری و روانی در زمینه سازی بازگشتش به این عرصه) را زمزمه کند.
شاید با یادآوری مجدد بخشی از پیام بلبل خوش الحان لرستان به برارون و خواهرون لرش در مصاحبه چند ماه قبل خود با رادیو زمانه به مسئولیت خود در لزوم پیگیری واصرار بر دیدار با وی ،جویائی احوالش و زمینه سازی و مساعدت در بازگشت او به عرصه موسیقی لری گامی عملی تر برداریم.
شنیدن مصاحبه بهمن۱۳۸۷ میرزاوند با رادیو زمانه
- من از سیزده سالگی آواز میخواندم.البته من پاپ میخواندم اما موسیقی ِ لُری چیز ِ دیگری بود. سال پنجاه ونه بود که من «تا نفس دارم میجنگم» را خواندم، «سوار» را خواندم «کم بُو دیره»، «میمانم»، «دایه دایه وقت جنگه» را خواندم «شوق جبهه» را خواندم.
- من آنموقع «تنبک» میزدم، الآن یادم رفته. آخر سکته یک ثانیه است و آدم را میبرد آندنیا، من فقط آواز کار کردم، موسیقی لری عشق من است.
- سال شصتو شش... نمیدانم چه بود که من سکته مغزی کردم...من تا دو سال گریه میکردم، دو سال تمام زبانام بند آمده بود و من گریه میکردم تا اینکه راه افتادم.
- منرا برای معالجه سکته مغزیای که کرده بودم فرستادند آلمان و انگلیس و فرانسه. دست و پام را خوب کردند. الآن دست و پام با گذشته (پیش از سکته) هیچ فرق نکرده، زبانام را هم که میبینید، حدود هفتاد، هشتاد درصد بهبود یافته، انشاالله منتظرم که روزی خوب بشوم.
- بعضی مواقع میخوانم تا این لکنتزبان من رفع بشود... اینکه حالا پنج سال دیگر میبینید من آمدم.
یقین دارم غیرت ٰ؛ همت و اراده لری هم تباران فهیم و دردآشنای میرزاوند بویِژه هنرمندان همدرد حنجره زخمی یا سلطان زاگرس نواز عرصه موسیقی لری میتوانند با همت والای خود مدت این 5 سال آینده را تا قبل از 60 سالگی میرزاوند بسیار کوتاه تر نمایند.
رادیو BBC در برنامه 3 سال قبل خود با عنوان طنین روستا با همت محمود خوشنام به بررسی تاریخچه و موسیقی های محلی ایرانی از جمله لرستان پرداخت . گفته های استاد حمید ایزدپناه در مصاحبه رادیویی اش و همچنین پخش مصاحبه زنده یاد امام قلی امامی (متوفی سال 1353)استاد شهیرتنبور نوازی لرستان در سن 96 سالگی درمورد اهل حق و تنبور نوازی خود در این برنامه و اهمیت این گزارش در شناسائی موسیقی لرستان سبب شد تا بمنظور حفظ این گزارش ارزشمند در بخش آرشیو موسیقی لرستان وبلاگ لرسو ضمن پیاده نمودن نکات مهم این گزارش فایل صوتی آن را نیز به بهانه ای ضمیمه همین مقاله کنم.
ایزدپناه در این مصاحبه ضمن اشاره به تاريخچه موسيقي لرستان و مقام هاي موسيقي لری به موضوعات زیر نیز پرداخته است : تاریخچه ترانه حماسی دایه دایه و گفتگوی وی با پسر نوازنده اولیه این ترانه ماندگار لری ،تفاوت سرنای لرستان با سرنای بختیاری ، ویژگی کمانچه لری (بلندی دسته و ۳ سیمه بودن و کاسه پشت باز(و دلیل بسته شده این کاسه ) و ۲ برابر بودن صدای ان در مقایسه با دیگر کمانچه ها، منظقه نفوذ موسیقی لری ( از ایل سگوند در شوش تا اندیمشک و دزفول تا منطقه کهکیلویه و اصفهان و تمام بختیاری تا کرمانشاه و بخش هائی از اسد آباد و ایلام که جز لرستان قدیم بوده اند) .
شنیدن فایل صوتی گزارش موسیقی لرستان
برخی ازمحورهای مهم گزارش BBC درمورد موسیقی لرستان:-
موسيقی بومی، طنين قلب روستاست. نشانه زنده بودن و زنده ماندن است. زلالی است که در رگهای روستا جاری است و جلوه های گونه گون زندگی روستائيان را باز می تاباند.
-
اينك به سرزميني پهناور و كوهستاني رسيديم سرزميني كه داراي ويژگي هاي طبيعي،تاريخي و فرهنگي است . لرستان در جنوب غربي ايران كوههاي بي شمار موازي با قله هاي بلند و سر به فلك كشيده و در ميانشان دره هاي خرم و سرسبز طبيعت دل انگيز لرستان را نشانه مي زند. در جاي جاي اين دره ها در كناره رود خانه هاي پر آب ، روستاهائي نشسته اند كه در دل خود گنجينه اي از فرهنگ بومي را نهفته دارند .
-
مردماني كه در اين سرزمين زندگي مي كنند نيز از قديمي ترين طوايف ايراني بشمار مي روند .اگر چه مورخاني چون مسعودي و ياقوت حموي لرها را بخشي از عشاير كرد بشمار آورده اند ولی ويژگی های فرهنگی لرها را از كردها جدا مي كند .
-
شماری از ساکنان امروزی لرستان از پیوند لرها و طوائف مهاجر چون کردها، ترک ها و عرب ها بوجود آمده اند ولی در دستاورد فرهنگی آنها نیزسنت های قدیمی لرستان نیروی غالب بوده است.
-
لرها هنر و فرهنگ خود را از مرزهای لرستان نیز فراتر برده اند و دامنه آن را تا ممسنی و کهکیلویه و بختیاری گسترانده اند شعرها و ترانه های لری که در بخش بزرگی از جنوب و جنوب غربی ایران طنین انداز است به یکی از دو زبان لکی یا بختیاری است.
-
نوازندگان بومی را باید گروهی از پاسداران هنر لرستان بدانیم که واقعا همه این آهنگ ها و ترانه ها از آنهاست .
-
بعضی از پژوهش گران پیشینه آغاز و سرچشمه موسیقی لرستان را به هنرمندان قوم کاسی می رسانند که از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد در جنوب غربی رشته کوه های زاگرس می زیستند .بعضی دیگر بخش آیینی این موسیقی را به جنبش اهل حق نسبت می دهند صوفیان اهل طریقت که به نیروی موسیقی در برابر اسلام قشری پایداری می کردند .
-
در برخی دیگر از پژوهش ها تاریخ موسیقی لرستان را به ۳ بخش تقسیم می کنند:
۱ - دوره موسیقی کهن (با عمر هزار ساله و بیشتر از آن با مفسرانی چون کرنا و سرنا و دهل
۲- دوره میانه موسیقی که با حضور وغلبه کمانچه در نقش مهمترین ساز تفسیری از 100 تا ۱۵۰ سال پیش اغاز شده است .
۳- دوره جدید و پیوند موسیقی لرستان با عناصرغیربومی(اشاره به نقش رادیو و مرحوم علی رضا حسین خانی در شکل دهی موسیقی شهری جدید لرستان).
-
خویشاوندی تنگاتنگ با یکی از کهن ترین دستگاه های موسیقی سنتی یعنی ماهور از یک سو و بکارگیری پیوسته بند هائی از منظومه های نظامی در اجراهای آوازی از سوی دیگر بر پیشینه بلند این موسیقی مهر تائید می زند.
-
مقام های موسیقی لری قدیمی چون مقام نقاره ، شاره ره ، گله خاک ، قطار،خریوی ،چقی ، هل پرکه ، جنگه را، قنه قنه ، ماله ژیری(در کوچ پائیزه) و برزه کوهی(بازگشت از کوچ زمستان) پاوه موری هر کدام قصه ای دارد.
-
مردانی که حق گریه در عزای کسی ندارند گاهی تک بیتی هائی در سوگ کسی یا شکایت از زندگی با صوت وصدائی می خوانند که به آن باوه موری گفته می شود.
-
مردمان لرستان به دلاوری و سلحشوری شهره اند و تاریخ شان سرشار از سرکشی و پایداری است از همین روی بخشی از شعرها و ترانه های آنها رنگ و بوی قهرمانی دارد یا در ستایش مردانی است که برای دفاع از سرزمین خود به پاخاسته اند و یا آنها که در این راه جان باخته اند .در این ترانه ها که بسیاری از رویدادهای تاریخی را باز می تابانند غرور بر سوگ غلبه دارد.
- موسیقی اهل حق...
برای شنیدن و دریافت فایل صوتی گزارش BBC روی عنوان های زیر کلیک کنید:
موسیقی لرستان و بختیاری موسیقی کردستان موسیقی جنوب ایران موسیقی فارس و قشقائی
جهت ورود به سالن نمایشگاه روی عکس بالا یا لینک های زیر کلیک کنید
جهت ورود به سالن نمایشگاه روی عکس یا لینک های زیر کلیک کنید
|
خواننده : ميرزاوند متن لری ترانه ترجمه فارسی قد می یایه سرت مینه دلم درده عزیز ار مه موردم تو سی مه اسری نریز آخرش هر کسی باید بمیره ده دل خاک ، یه ذره جا بگیره شو سالم که رسس جومه که سیاتو درآر یه گل سرخی عزیز تو ده سر خاکم بکار می کشی سرمه د چش چش تو بی سرمه خووه افتآو لوه بونم ارکه زرده خنت نووه تیر سیلت و دلم شوری و شوقی نشنه سیل چشات منه وی روز کشنه شور و شارم هه تونی عید و بهارم هه تونی بلگ و بارم هه تونی شم مزارم هه تونی شو سالم که رسس جومه که سیاتو درآر یه گل سرخی عزیز تو ده سر خاکم بکار نکنی کاری که مه رنج و عذآو داشته بوام ده مینه خاک گورم دچش تو چش پرآو داشته بوام اندازه موهای سرت توی دلم درده عزیز اگه من مردم تو برایم اشکی نریز آخرش هر کسی باید بمیره تو دل خاک ذره ای جا بگیره شب سالم که رسید پیرهن مشکی تو درآر یه گل سرخی عزیز تو ، سر خاکم بکار می کشی سرمه به چشم چشم تو بی سرمه خوبه آفتاب لب بامم اگر که نیشخندت نباشه تیر نگاهت به دلم شوری و شوقی نشونده نگاه چشمات منو به این روز کشونده شور و شادی ام همیشه تویی عید و بهارم همواره تویی برگ و میوه ام همیشه تویی شمع مزارم همواره تویی شب سالم که رسید پیرهن مشکی تو درآر یه گل سرخی عزیز تو سر خاکم بکار نکنی کاری که من رنج و غذاب داشته باشم تو دل خاک گورم از دست تو چشم پر آب داشته باشم |
× طرز پخت آبگوشت لری (دوگوله دودار)
× بهارم رتی و بی تو بهارم - داریوش نظری
× رقص دوپا لری - رضا اسکینی
× گویش های لری - گویش حسنوند الشتر
× نماهنگ لری بالابرزان و حالوگنم خر سیمابینا
× دالکه - داریوش نظری
× مفهوم کله باد از لابلای اشعار شاعران لرستان
× طبیعت و سیاست در شعر میر نوروز
× رضا اسکینی
× موسیقی پاپ لری - امیر رحمان
× بابا طاهر
× رقص دو پا لری کاری از سیفی و دهکردی
× صدا و سیمای لرستان - طنز شوگار
× گویش های لری