تبليغاتX
لُرِسّو - لرستان
لُرِسّو - لرستان
فرهنگ , هنر , شعر و موسیقی لرستان
طبیعت و سیاست در شعر میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز دوم آبان 1388

        میرنوروز شاعر مشهور لرستانی است که از صدقه سر مسئولان فرهنگی استان با گذشت نزدیک به ۳۰۰ سال از درگذشت وی هنوز حتی یک خیابان نیز در لرستان به نشانه بزرگداشت و یاد او نامگذاری نشده است!؟ در حالی که در هرکوی و خیابان این استان وبرخی از استان های همجوار نامش به همراه اشعار زیبا و ماندگارش بر تک تک دلهای الوار حک شده و اشعارش ورد زبان ها و زینت بخش ترانه ها و موسیقی زیبای لری خواهد ماند.

میرنوروز

طبیعت و سیاست در شعر میر نوروز 

نويسنده: احمد لطفی 

   میرنوروز؛ شاعر دوره صفوی است (اواخر این دوره). وی ضمن انعکاس ناهنجاری‏های سیاسی و اجتماعی این دوره در اشعارش، از توجه به محیط طبیعی و بکر اطراف نیز غفلت نکرده و توانسته تصویرهای نابی را در آثارش بیافریند.احمد لطفی ضمن آوردن شرح احوالی از این شاعر ایلیاتی، به بررسی دیوان اشعار وی و ویژگی‏های آن همراه با وضعیت اجتماعی و سیاسی آن دوره پرداخته است.

     بررسی محیط اجتماعی، ادبی و سیاسی دوران حیات میرنوروز

     میرنوروز

       آنچه از اشعار نغز و زیبای «میر نوروز» برمی‏آید، وی شاعری خوش قریحه بوده، که زیبایی‏های هستی از چشم وی دورنمانده و از این منظر در حد وسع، اشعاری سروده است. این شاعر طبیعت‏گرا که به عنوان شاعری عاشق‏پیشه در بین توده‏ها، شهرت دارد. خوبی‏ها و بدی‏ها و روش‏های مختلف زندگی مردم را در قالب شعر درآورده است.وی شاعری شیعه مسلک بوده، که تأثیرات فراوانی در بین استان‏های لرستان و ایلام و خوزستان از خود به جای گذاشته است، تا آن جا که، هنوز بعضی از طوایف لرمویه‏ها، و سرودهای خود را بر مبنای اشعار حزن و طرب‏انگیز او می‏سرایند و می‏نوازند.

             یکی از ویژگی‏های مهم شهر میرنوروز آن است که با وجود آن که مردم زمانه‏اش، اکثراً فقیر و دامدار بوده‏اند ولی ایشان، زیبایی‏های زندگی آن مردم پابرهنه را برایشان به تصویر کشیده است

    عصر میرنوروز، دوران جامعه‏ای ایلیاتی بوده است، از آن‏رو طبیعت‏گرایی، شکار، دیدبانی از کوه‏های بلند و نکته سنجی‏ها در همه‏جای اشعار او، به خوبی، موج می‏زند.

            در میان اهالی پیشکوه و پشتکوه، کوه فیلمو معروف به کوه میرنوروزاست. کوهنوردانی که از آن جا عبور کرده‏اند، چشمه و درختان میوه و حوض‏های سنگی و جایگاه انسانی که میرنوروز درست کرده است، را در دل طبیعت ....  گویند در همان کوه فیلمو، خودش و همسرش و کنیزش زندگی می‏کرده‏اند.،که چند نفر از جوانان غیرتی بعضی از ایلات که از نیش زبان میرنوروز به تنگ آمده‏بودند، با خود هم داستان می‏شوند که بدترین اهانت‏ها را به خانواده میرنوروز روا دارند. بالاخره سراغ او می‏روند و اسیرش می‏کنند. آنها به میرنوروز می‏گویند ما را به خانه‏ات ببر تا سزای اعمالت را ببینی. میرنوروز که قضیه را جدی می‏بیند با توجه به صدای زیبا ودلکشی که داشته درحوالی منزل، شروع به آوازخواندن می‏کند و با نوعی اشعار علی دوستی  می‏گوید:

کوگ کوهسار بازآمد به نخجیر

اگر وفاداری کنج خلوتی گیر

     آن افراد وقتی به خانه میرنوروز می‏رسند با کنیزی روبرو می‏شوند. بالاجبار او را رها می‏کنند. راویان محلی می‏گویند بعداز آن که مهاجمان از محل دور شدند «شیرین» زن میرنوروز از مخفیگاه بیرون می‏آید و به میرنوروز می‏گوید:

بقیه در ادامه مطلب

دانلود گزیده دیوان اشعار میر نوروز


ادامه مطلب>>>
1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

قصیده بلند پلدختر از میرنوروز شاعر شهیر لرستانی
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز هشتم خرداد 1388

 پلدختر

شاعر: میرنوروز (شاعر قرن ۱۲ متولد پلدختر لرستان)

پلدختر لرستان

روزی از تقدیر این گردنده دولاب

شد بدولابچی گذارم بر لب آب

کهنه پیلی دیدم از ایام پیشی

سال آن با زال گردون کرده خویشی

بانگ رعد از رفعتش آواز زنگی

در ستونش بیستون یک پاره سنگی

در مساحت عرضش از عرض زمین بیش

گشته خط استوا از پهلویش ریش

مانده در جنبش کّوّر بام جهانی

در مقابل همچو دیوار خرابی

با وجود محکمی در عرض و طولش

کرده ویران دور چرخ بلفصولش

پایه اش از دور چرخ زشت آهنگ

واژگونه ریخته سنگش دو فرسنگ

سنگ و گچ از همدگر گردیده بیزار

همچو مهره پشت پیران سست و بیخار

باره بامی که میزد بر فلک دوش

از ثریا تا ثری گشت هماغوش

در حقیقت کردم از سنگش سئوالی

کاین بنا با سال گردون است حالی

صاحب اقبال که بانی این بنا بی

از کیان بی از کجا بی از چه جا بی؟

این همه مال این همه گنج این همه کار

برد در کار و تو گشتی باز بیکار

رنج او ضایع شد و مالش تلف شد

یادگار نام او هم ناخلف شد

شد ز غیرت هر شکافش یک دهانی

در جوابم یافت هر سنگی زبانی

گفت ای غافل ز خود سرسام مدهوش

یک زمان بر حال و احوالم بده گوش

چونکه شاپور از غرور پادشاهی

می نمود از قیصر رم باج خواهی

خود به مرسولی روان شد جانب روم

تا به بند آمد زبخت و طالع شوم

چرمه ای از خام خر اندر تنش کرد

حلقه آهن بدور گردنش کرد

تختش از خاک آفتابش تاج سر شد

پوستین دولتش از چرم خر شد

چونکه او از خسرو اییران بری شد

شهر شوشتر پای تخت قیصری شد

بعد سالی کرد اقبالش رسائی

دخت قیصر دادش از زندان رهائی

در جزای خام خر آن شاه عادل

گفت سارم چل منار و چار صد پل

اول این عالی بنا را کرد بنیاد

تا به او جم سرکشید و گشتم آباد

از سکندر صولتان دارانِژادان

جمع گشتی زیر سقفم با مدادان

تا ز یمن آن دوشاه آسمان جاه

کار من شد ساخته یک سال و شش ماه

چند سالی معبر خلق جهان بیم

شاهراه صیدگاه حروان بیم

بعد از آن در دولت نوشیروانی

پیریم را داد او از نو جوانی

در زمان هرمز و بهرام چوبین

باز من بودم خراج چین و ماچین

بوده ام در عهد خسرو نیز معمور

تاشد از آتش پرستی آتشش کور

سعد وقاص آمد و بر من گذر کرد

خوان و آتشخوانه را زیر و زبر کرد

شد لوای دولت اسلام مرفوع

رایت بخت کیانی گشت مقطوع

بعد چندی صاحب من غزنوی بود

این رواق کهنه را از نو نوی بود

دیده ام هم روزگار سنجری را

دل نوازی و رعیت پروری را

مخبرم از حال بد فرجام چنگیز

تا چه کرد آن ظالم بی باک خونریز

یادم آمد هم از اوصاف هلاکو

کو کجا رفت و کجا بود و کجا کو؟

کر شدی گوشم ز بانگ طبل تیمور

ناله می خیزد ز سقفم همچو سنتور

عاقبت از گردش این دهر خونخوار

شد خرابی در پی طاقم نمودار

پایه بی طاقت شد از حمالی طاق

آیه هذا فراقم خواند آفاق

لاله های واژگون لرستان

شد مرورم بر مرورموج  این آب

چون فلاخن سنگ پایم گشت بی تاب

حال هر خاکی به خاک ، آخر همین است

کل شیٍ یرجع الاصل این چنین است

چون کند دوران یمن این بی وفائی

تو چنین حیران و سرگردان چرائی

چون نداری در جواب من جوابی

از جواب من بگیر از خود  حسابی

من ز سنگ و گچ شدم پیوسته با هم

تو ز خاک و خلط و خون گشتی مجسم

گه به زلف و خال ، بندی دل چو مستان

می پرستی صورتی چون بت پرستان

گه خیال زن کنی گه فکر فرزند

گه تجارت می کنی گه این چند و آن چند

گه کنی یک بنده ای را بندگی سخت

تا دو دینارت دهد یک روز و یک وقت

گر سلیمان و تهمتن گردی از زور

عاقبت در گور خواهد خوردنت مور

چون درآید از درت پیک اجل تند

دست و پا مفلوج گردد دیده ها کند

این همه فکر محالت گشته باطل

مال تو گر گنج قارون شد چه حاصل

گر خدا خواهد از این راه پر از چاه

بیژن طبعم رساند در صف شاه

بشکنم این لشکر حرص و هوی را

تا ببوسم خاک پاک کربلا را

میر نوروز ار تورا  عقلی دِ سر هِه

جایدرجای تونی جای دگرهِه

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

344- اشعار میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز پنجم آبان 1386

داستان میر نوروز و دزد خانه

شیرین ( همسر میر) که خواب سبکی نیز داشته  در نیمه شبی با سرو صدای دزدی که به خانه اشان آمده بود از خواب بیدار و هراسان به سراغ میر آمده و خبر از آمدن دزد می دهد. میرنوروز نیز بنا به ویژگی ها و خصایل خونسردی و خوش خلقی ژن میرانه اش ؛ فی البداهه ابیاتی به توصیف از وسایل و دارائی موجود در خانه می سراید که باشنیدن آن از سوئی شیرین آرام و از طرفی دزد پشیمان و دست از پا درازتر میرود:   

 

پاتیلی دارم کار باجلونه

گاو پیری دارم دِ صد سالش یه سال کم

خر چَرمَه  دارم زَشَه ، رنج کاری

سِی گنی دارم دس و پاش وِ زمینه

لحافی دارم نُویش نی دِ ویرم

ریه آردیز دی یه ؛ او هم چنونه

او دِ عهدِ شا سُلیمو می زنه دم

مَر وِ مَقاشی چُسِلَه دِ ... درآری

هچ هچ می که و تیاشم نمینه

هر چنی قُپ قُپ میکم نُمُفته گیرم

 

پاتیل= دیگ مسی

دی یه = دیده ای

مقاش = انبر

سِی = سگ  

چَرمَه = سفید رنگ

چُسِلَه = پشگل

چُسِلَه کیو= مدتی از زمستان که سردی هوا موجب تیره رنگ شدن مدفوع حیوانات می شود

قُپ = چنگال و مشت نیمه باز

قَپ قَپ کردن = تلاش برای چنگ زدن به چیزی

ریه آردیز =  روی (تور) الکی که جنس زه  برای بیختن آرد  

نُویش نی دِ ویرم =

زمان تازه و نو بودنش یادم نیست

هَچ هَچ =

وق و وق و پارس  سگ  

زَشَه =  زده اش ، مبتلا به بیماری بودن

گن = بد ،ناسزا ، گند

چنی = چقدر

نُمُفته =

نمی افتد

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

295- اشعار لری میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز نهم آبان 1385

 تک بيتی های لری مير نوروز 

 

 لری

 

 فارسی

تماشا داره دارایی ده سرون

چتر شیرازی آگر د کلم ون

تماشا داره چارشو نه شونش

چی طلا برچ میزنه لو و دنونش

تاوسو ده آو سو مرخ معمیل

زمسو ده مرز بوم شهر دزفیل

تخته چو آباد بوه شهر و دیارت

گل نرگس سوزکنه د سای دارت

تخته چو و گرچو و گامیشون

آو شورش بهتره ده ریزه قن

تماشاداره دیدن چارقد نسوان

کاکل شیرازی آتش انداخته بجان

تماشا داره چادرنماز روی شونه اش

چون طلا برق میزنه لب و دندونش

تابستون تو استخر ومزرعه معمول

زمستون دور و بر شهر دزفول

تخته چو شهر و دیارت بشه آباد

گل نرگس سبز بشه تو سایه درختات

تخته چو و گرچو و گاو میشان

آب شورشان بهتر از قند ریزان

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

286- تک بیتی های میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز سی ام مهر 1385

 تک بيتی های لری میرنوروز

 

  لری

 

 فارسی

 بویمی و او چنارانکی سر گردآو

ئی همه پاپوش قصو تیم بردنی آو

 باد شمال ور کرده ز جانب لیل

جوز و میخک خرمه خرمه بکنی کیل

 بارالها برسون او سفری مه

قی باریک،بالا بلن ، زلف قجری مه

 پیری و دس پتی درد کمی نی

ار و دولت برسی ، پیری غمی نی

 بیکسو بسیار و بیکس هم چه بسیار

د خوم بیکس تری هیچ نی د ئی دار

کاشکی بودم چون چنارای سر گرداب

 دختران قصب پوش از برم می بردند آب

 باد شمال وزیده از جانب یار

هل و میخک را خرمن خرمن بیار

 الهی برسون  یار سفر کرده ام را

آن کمر باریک ، قد بلند و مو قجریم را

پیری و تهیدستی درد کمی نیست

اگر تامین بشی ، پیری غمی نیست

 بی کسان زیاد و بیکس هم چه بسیار

از خودم بیکس تر نیست توی دنیا

 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

280 - اشعار میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز پنجم مهر 1385

 تک بيتی های مير نوروز

 

 لری

 

فارسی

 اوسه گه سر کلوم واتو کردم بن

داینه حاستی گوتی گاوه دلم کن

اوسه که سر کلوم واتو در اومه

هی عرخ پاک میکردی وه پر جومه

ار کسی دت پرسس بو تاته زائی

مه کرم ، تو دختری بیل ریمو جائی

بویمی و کموترکی گرمسیری

دور دنیا بزیمی سی وصل شیری

 برارونی وقت آش زمسونه

دس دیگن به ییریت بیاریت و حونه

 آن زمان که سر سخن با تو باز کردم

دایی را خواستی و گفتی بهانه آغاز کردم 

زمانی که سر صحبت با تو آغاز کردم

با گوشه پیرهنت عرق پاک می کردی

 اگر کسی ازت پرسید بگو پسر عمومه

من پسرم و تو دختر بزن بریم تو خونه

کاش چون کبوتر گرمسیری بودم

بهر وصل شیرین دور دنیا می پیمودم

 برادرا وقت پختن آش زمستونه

دست بقیه رو بگیرید بیارید به خونه

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

272- اشعار میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز سی و یکم شهریور 1385

 تک بيتی های لری مير نوروز شاعر شهیر لرستانی

 

 لری

 

 فارسی

ای دله روزی سه دف نمیزدم رات

د دکان ناکسان کوتا بکو پات

ار و دل دارم که مهرت به کنم سرد

چی کموتر شو بنالم د وره درد

ای فلک باوه من و تو هر دو کشته

گو جفتش د زمی غم سی مون کشته

آرزو من و دلم ، بیوه ای نه حاسم

بورسه پیشی چنیال، صو نون و ماسم

ایمرو و خاطرت بیم وه مه مو

کافری کردی که چیت کشی ده ری مو

آیا روزی سه بار نمی دادم اندرز ای دل

که دکان ناکسان نروی و انها را کن ول

اگر دلم بخواد که مهرت را کنم سرد

چون کبوتر شب بنالم از بر درد

این فلک پدر من و تو را هر دو کشته

جفت گاوش در زمین برامون غمی کاشته

آرزو ماند به دلم بیوه ای نخواستم

بریده عصرها روغن صبحها نون و ماسم

امروز به خاطر تو بودم من مهمان

کافری کردی پرده کشیدی تو بین مان

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

262- تک بیتی های لری میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و پنجم شهریور 1385

تک بيتی های ميرنوروز شاعر شهیر لرستانی 

 لری

  فارسی

ایمرو زه و قیم لیلو سواره

و گمونه خاطرم میل وه مه داره

ایمرو زه و قیم نه چی هر جاران

چشیاش پر اسر بی چی بهار واران

ایمرو زه و قیم و تا و تاجیل

کاردریسی میکنه سی شهر دزفیل

ایمرو سی چشیات شیت بیمه لیوه

کس ندارم دی مکان سیم بگریوه

ار هزار حور و پری بیا و چنگم

دین و دنیام هه تونی توهای و تنگم

 امروز یارم ز برم گذشت سواره

به گمانم میل و تمایل بهم داره

 یارم امروز ز برم گذشت اما نه چون همیشه

چشماش پر از اشک بود چون بارون بهاری

امروز یارم از کنارم گذشت تند وشتابان

برای رفتن به دزفول میکنه کارسازان

امروز از بهرچشات شدم دیوونه

کسی ندارم اینجا برام شیون بکنه

اگر به چنگم بیافته هزار حور و پری

دین و دنیام تویی و تو در فکر منی

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

255- اشعار میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیستم شهریور 1385

 تک بيتی های مير نوروز

لری

 فارسی

 نه د پیری بمیری نه د جوونی

کل عالم تش بیره هه تو بمونی

 ور کرده باد شمال دو جانب لیل

خرمنی هل و میخک هه ها میکن کیل

 هر حکیمی بکنه علاج دردم

جون شیری وش می یم آزا بگردم

 هر کسی مینه مون ون د ماسور

نه کفه وش بور بکه نه سدر و کافور

 هر گلی که گلچینش بی وه هزاری

او گله پرت بکنی بو وش نیاری

 نه در پیری بمیری نه در جوانی

همه دنیا آتش بگیره فقط تو بمانی

 می وزد باد شمال از جانب یار

گویی خرمن هل و میخک می کنند بار

 هر حکیمی بکنه علاج دردم

جان شیرین بش می دم آزاد بگردم

 هر کسی راهمان را انداخت به ماسور

نه کفن بش برسه نه سدر و کافور

 هر گلی که گلچینش شدند هزار تا

اون گل و پرتش بده بو نکنی شا

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

235- اشعار لری میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز دهم شهریور 1385

 تک بيتی های لری میرنوروز شاعر لرستانی

 

  لری

 

 فارسی

 مه چنی دلم میحا مالکه بهاری

گآوآرم کوری و میمونم براری

 می اسپی دو صورتم جا کرده چی برف

سیر دل دم گل نچی ای روزگار رت

 نونم بخت منه یا هه چنینه

هر کجا سیل می کنم سیا زمینه

 نوه دارو ای شوگار چه مجاله

دله کم چی صوفیو میل رتن داره

 نمیری د خاطرم نه همه وختی

نیایی کونج دلم یه داغ سختی

من آنقدر دلم میخواد خونه بهارم را  

 پسری تو گهواره ام  ومهمونم برارم را

 مو سفید تو صورتم نشسته چون برف

سیر دل ازم گل نچید تا این روزگاررفت

 نمی دونم بخت منه یا که چنینه

هرجایی نگاه میکنم سیاه زمینه

شب زنده داران این شب مجال نمی ده

دل من مثل صوفی ها میل رفتن داره

 نمیری از خاطرم تو هیچ وقت

گذاشته ای کنج دلم  داغی سخت

 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

228 - تک بیتی لری میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز هفتم شهریور 1385

 تک بيتی های لری مير نوروز

  لری

  فارسی

 ماه نو دو پنج دری شوله کشی یه

مره سم دوسکه خوم تازه رسیه

 مه چنی که سی تونم تو هم بویته

و گمونه خاطرم لیوه بویته

 مه چنی دلم میحا سی رتن مال

هر دوریشی که میا وش می زنم فال

 مردمونه زن خو د چگنی نی

سآوشو برز و بلن ریشو دینی نی

 مردمونه زن خو دو روک روکونه

سآوشو برز و بلن کولا رمونه

 ماه نو گوشه پنجره شعله کشیده

انگاری دوست منه تازه رسیده

 آنچنان که براتم کاش که تو هم باشی

به گمان خاطرم دیوونه باشی

انقدر دلم میخواد کوچ کردن و رفتنها را

از هر درویشی می پرسم این رفتنها را

ای مردم زن خوب در بین چگنی ها نیست

سربندانشان بلند و روی شان دیدنی نیست

ای مردم زن خوب تو طایفه رک رکونه

سربنداشون بلند و سایه  خراب کنونه

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

212- اشعار لری میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و چهارم مرداد 1385

 تک بيتی های لری مير نوروز

 

 لری

 

 فارسی

کس سی کس نمرده خوم سی تو بمیرم

روم قوری بکنم دش بنشینم

کوگ کوهساره که لونه ته بی یمه

یه دومی دو عشق دل سیت بته نیمه

مه چنو تشنه تونم نه تشنه آو

تشنه ایم نشکنه صد جوم برف آو

مردمون زن گن بی و دچارم

آو و دول ،هیمه و کول خوم سیش میارم

مردمونه زن خو بهار مرده

زن گن چی زمسو نسار سرده 

 کسی برای کسی نمرده خودم برات بمیرم

برم قبری بکنم و توش بنشینم

کبک کوهستان کاشکی لونه ات رو ببینم

یک دامی از عشق دل برات بچینم

من چنان تشنه توام نه تشنه آب

که تشنگی ام را رفع نمی کند صد جام آب

ای مردم زن بدی شده دچارم

آب با دبه و هیزم رو کمر براش میارم

ای مردم زن خوب بهار مرد است

زن بد همچو زمستون سایه سرد است

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

207 - تک بیتی های لری میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز چهاردهم مرداد 1385

 تک بيتی های مير نوروز

لری

 فارسی

 

شو همه شو د خیالت هه میزنم دم

روز که موه نیسه تو هه میکشم غم

شیط و گیژم مه سی تو هه چی قلنر

هر کجا خآوم میا هه می نیم سر

شش نفر بالم گرت بردم و خلوت

زهرماری وم دن و نرخ شروت

قاصده و ره می ری دورت بگردم

سی دیار دوس میری وارس و دردم

کشتیمه خو نموم، آو بیمه چی برف

بخنو و شادم بکو وا دو کلام حرف

 

شب ها با خیالت هی میزنم دم

روز که میشه و نیستی منو میکشه غم

سرگشته و پریشان توام همچو قلندر

هر کجا خوابم بیاد آنجا می نهم سر

شش نفر دستم گرفتند و بردند به خلوت

زهرماری بهم دادند به نرخ شربت

قاصدی که تو راه میری دورت بگردم

بهر دیدار دوست می ری برس به دردم

منو کشتی خوب نمی شم ،آب شدم چون برف

بخند و شادم بکن با دو کلام حرف

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

201 - اشعارمیرنوروز (اوسنو و ایسه 2)
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز هشتم مرداد 1385

 

 اوسنو و ایسه (آن وقت ها و حالا )

بخش دوم و آخر(۲)

شاعر : میرنوروز لرستانی  

 بن زه بورس، پیچ دامم اشکس

ملیچه ی صد حلقه از دامم بریده

پور تخته در میان طور طپیده

کور کوره پف گرته و دور مالی

سرگردم ریزه سه پرپوت رخته

مرغ مالی زم گریزه همچو واشه

غاز خاموشی که راضی بی و موری

بشنو ایدل از گذشته روزگارم

هرچه دارد ظلم و جور این زال ظالم

بسکه بر من تنگ شد این دهر پرشور

محنتم از جور گردون بی حسابه

چرخ گردان ز سرگردانی من

جرم شب تاریکی از بخت من آموخت

کرده حک دست قضا دو حرف ز اقبال

بی نشان و بی مکان ، بی خورد بی خواب

در خم چوگان چرخ از نامرادی

همنشین با جغد و با قمری هم آواز

ابر از باران اشکم رفته از هوش

خاطری کین بار غم بر وی نشستی

و ار کشیدی کوه کن این بار اندوه

دل ز دلگیری چو خان بی نصیبان

نیست سامان معاشم را بهایی

خوردنی ، پوشیدنی در خانه ما

فرشها چون خانه زنبور پر نیش

از غذا در خانه ما این رسومه

سفره شد برچیده از نادیده نان

 دیگ از هجر غذا سرد و سیه پوش

شد فضای مطبخ ما ز مهریزی

لنگری از بسکه شد بی لنگر از آش

ز انتظار  پختنی چشمان کفگیر

رفته از چشم پیاله آب دستار

تاوه همچون تاوه نخ سرد و بی تاب

در نماز ما نیازی نیست جز نان

نان جو چی قرص مه بینیم گهگاه

 کل پیکون در میان چوب آن سس

مرموی جیلاتنی تارش تنیده

کردشه ز بختکم چرخ رمیده

کردشه اقبال مه و رشه دالی

بختکه مه کردشه باز گرخته

مر و زنجیری بونی هر دو پاشه

کردشه بخت بدم شهباز طوری

تا ببینی در چه حالم در چه کارم

جمله را پرداخته بر حال و بالم

بهر وسعت می گریزم در دل مور

همچه حال دانه زیر آسیابه

باد بی سامان ز بی سامانی من

سنگ ، سختی از دل سخت من آموخت

لام را با «را» نوشته قاف را «د»

در تلاطم همچو خس بر روی گرداب

میدواند کو بکو ، وادی بوادی

این به اندوه است و آن با ناله دمساز

ساخته بارانی و خود را فراموش

گر ستونش بیستون بودی شکستی

باد می بردش چود گرد از دامن کوه

در سیاهی چون دم شاه غریبان

همچو ساسان حباب آبو هوایی

سرماو گرما بود، سودا و صفرا

خار و خاشاکی که پهلو می کند ریش

در زمستان یخ و بتابستان سموسه

دیدنش نادیده چون نادیدن نان

همچو معده مرده سرد افتاده از جوش

نه خبر از آتش نی از خمیری

می برد باد نفش چون ذره از جاش

مانده در حسرت چو چشم عاشق پیر

چون کف دست یتیمان خالی و خوار

دیده پشتش جای نان شب قرص مهتاب

ذکر ما از بهر نان حنان و منان

نان گندم چیزیه گوین به افواه

 
بن = بند ملی چک = گنجشک پور = چکاوک طور= سرکش
بورس = برید جیلاتن  =  عنکبوت کور کوره = از کلاغ بزرگتراست ریزه سه = ریخته
اشکس =  شکسته شد مر = مگر سرگر = باز سفید ، شنقار گوین = گویند
کل پیکون = ته پیکان کردشه = کرده است رشه دالی = عقاب سیاه وحشی بونی =  ببندی
سس = سست پف = ریه ، فوت واشه = پرنده ای شکاری، باشه تاوه = ساج

لنگری = دیس ، دوری و سینی های گرد قدیمی
 رفته ار چشم پیاله آب دستار = در عشایر بدور پیاله های شکسته غالبا نخ می بستند و اشاره شاعر به رفع نیاز کار این پیاله ها علی رغم چکیدن آب وشکستن آنهاست .

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

198- اشعار میر نوروز (اوسنو و ایسه 1)
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز چهارم مرداد 1385

 

 اوسنو و ایسه (آن وقت ها و حالا )

بخش اول(۱)

شاعر : میرنوروز  

 همدمان آمد بیادم روزگاری

پیش از این در نوجوانی خوش کمان بیم

نوغزالان رم نمی کردند ز تیرم

کل کش سر دم زن شیرین شکار بیم

پا که در کو می نهادم سی شکاری

گر برفتی در کمر صیدم هزار پیچ

دامیاری بیم که در باد می نیام دام

هم هما در قاف می بستم به همت

گر برفتی باز ترلان در دل اوج

می فریبن طوطیان وا شکر و قن

بی قفس طاوس الفت داشت و کامم

می نهادی گردن خود قمری از شوق

حرفم از شیرینی و خاطر نشینی

اوسنو بخت بلن بی دستگیرم

ایسه ذوقم سست و شوقم ها نشسته

پر تیر رخته ، پیکان هل و بیکار

در نشانه کج رو و کی زن و کم زور

تیر طفلان می زنه صاف  ور نشونه

و ضرورت ار بنم تیر تنگی

مرمویی گوشه کمونم بستنه تنگ

بوم ار داخل کنی د مشک تازه

نام من ار بشنود آن صید خاموش

دامیاری آنچنان رفته د یادم

برارونی شست تیرم چی اول نی

 خوش اگر دارید پس هوشم بداری

سخت رو ، باریک بین، نازک میان بیم

می شدی وحشی چو مجنون دستگیرم

در نظر صوفی و در باطن عیار بیم

پیش تیرم چه یکی بی چه هزاری

وقت کار تیرم نموفتا د زمین هیچ

چی سلیمان می نیام در گردنش خام

می نیام در پاش قلاب محبت

همچو خصم می بستمش در حلقه موج

مه و حرف شکریم می کردمش بن

کوگ ز کو بیراهه می اوما و دامم

حلقه دام مرا چون حلقه طوق

طوطی از من می نمودی خوشه چینی

گره از مو می گشادی نوک تیرم

زه بررسه تیرم از صد جا شکسته

صد هزارش پیچ و خم چی قامت مار

هیچ  مرو ، هیچ جا مزن چی رفتن کور

تیر مه دودو کنه شکار رمونه

تپه خاکی موه و کو سنگی

سا یرم و سر زنه صید از سر سنگ

در دماغ ناز کو بوی پیازه

چی هزار پا می نیه هی پمه در گوش

مرمویی نا کرده ناشی صیادم

سخت کشم سستی کنه هی می کنه کی

بیم = بودم کو = کوه سی = برای بی = بود قن = قند بن = بند هل = کج
نموفتا =    نمی افتاد می نیام =   می گذاشتم می اوما  می آمد کوگ = کبک اوسنو =    آن زمان   ایسه = الان کی = کوتاه
بررسه = بریده رخته = ریخته دودو= بالا و ور= بر بنم = بگذارم  موه میشود ار= اگر
رمونه = رم می کند مرمویی= توگویی

برارونی برادران

بوم = بوی من  سا = سایه پمه = پنبه  د = از
 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

192- دو بیتی های میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و پنجم تیر 1385

دوبيتی های ميرنوروز 

 دو بيتی  لری

 ترجمه فارسی

سرکشیم دو حونکش دیم جومه می دوخت

چار ستونم تش گرت کنج دلم سوخت

سوختمه چی مه کسی ناحق نسوخته

قفسم اشکس و شهوازم گریخته

سفرکه یه رو دو رو کشی و سالی

رت بوییت و دوسکم نکه خیالی

سر سرآوکه نایکش کولا بونم

مشک شیراز بزنم وا دوس بخنم

سر درخت بی ثمر بی و مکونم

مه درختی نمی حام ریشش د جونم

 سر زدم به خونه شون دیدم لباس می دوخت

تمام بدنم گری گرفت و دلم براش سوخت

 سوختم و چون من کسی ناحق نسوخته

قفسم بشکست و شهبازم گریخته

سفر یکی دو روز کشید به سالی

به دوستم برید بگید نکنه خیالی

در آن سراب ناوکش کپری میزنم

مشک شیراز میزنم با دوست می خندم

 رو درخت بی ثمری شده جا و مکانم

من درختی نمی خوام که ریشه کرده توجانم

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

188- اشعار میرنوروز (وصف جمال یار2)
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و چهارم تیر 1385
 

وصف جمال یار

 (قسمت دوم و آخر)

شاعر : میرنوروز

آن خراج زیر ....بحر تا بر

آنکه میدانی که نامش هست دشوار

آن .... صاف و گرم و نرم و روشن

ساق پا یا لاله ای که از بلوره

کف پا یا خون عاشق پایماله

بند تنبان چون دو افعی هست خونریز

یا چو دو افعی که گنج در دست دارند

جفت ... مثل شاخ صاف رسته

هر کسی اقبال پیروزیش گردد

دمبدم برگونه هایش می زدی آب 

بس که طاقت رفت دل برداشت فریاد

چون خرامان گشت سرو قد رعناش

گفتمش ای نازنین ، ای سرو قامت

طغرل شیرین کاری یا قجیری

غنچه نشکفته ای، یا خرمن گل

نکته فهمی یا خبر از خود مداری

شاهباز لامکانی یا تذروی

یا بسان بلبلی بر ساحت باغ

خود چه بازی در شکار ای یار طناز

این دوزلفین یا که زنجیر عدالت

راست بر گو مهر گنجت برقراره

پرده پوشیده این راز بردار

از بیانم سرخ شد آن سرو آزاد

در تکلم لب گشاد او با دلی شاد

چون که شد هنگام پیری احمقی چه؟

عاشقی زیبنده فصل جوانی است

رفته ای از هوش برمن چشم بگشا

گرچه اندر صید گیری گشته ای فرد

اصل من از مردمان روزبهانه

جغد ویرانه نیم صراف دوران

چشم مرغان صحن گلزارم ندیده

آهوی مشکین ، غزال فیلمانم

چون شنیدم این سخن زان راحت جان

تا جهان باشد همیشه شاد باشی

 

گنج خسرو ، تخت خاقان ، تاج قیصر

درج گوهر، گنج یاقوت ، در مروار

این چه سیماب، این چه مهتاب ، این چه گلشن

این چه عکس و این چه شیشه ، این چه نوره

این چه خون و این چه خونریزی چه حاله

در بهاران مثل گل های سر آویز

تا امانت را بصاحب واگذارند

سم آهو در میانش نقش بسته

پاسبانی گنج او روزیش گردد

تا که خیزد نرگس مخمورش از خواب

کای پری پیکر نگار آدمی زاد

گشت دل پایبند زلفین چلیپاش

دل شده جویای وصفت تا قیامت

پازنی، سررم زنی، یا موش گیری

یا رسیده بر مشامت بوی سنبل

صید خودنشناس یا جویا شکاری

یا چو جغد تیه یا قمری بسروی

یا گرفتاری بدست رو سیه زاغ

یا کبوتر بچه ای در جنگل باز

بی مروت این چه عدل است این چه حالت

یا بضرب تیغ مردان گشته پاره

وزن گنجت را به مشتاقان توبشمار

عارفانه در سخن داد بیان داد

در جوابم گفت ای فرزانه استاد

حالت پیری به کار عاشقی چه ؟

آب و رنگ نو بهار زندگانی است

تا  بگویم با تو حالم را سراپا

من شکارت را نشایم ای جوانمرد

زان سبب هم غمزه ای در قصد جانه

کس نزد مهر عقیقم را به سوهان

دست دوران برگی از بارم نچیده

صید قید و بند صیادان ندانم

آفرین خواندم بر آن بلقیس دوران

از گزند چشم بد آزاد باشی

 

قیجیر = قرقی

پازن= کل و بز وحشی

سررم = پیش آهنگ         

تیه = ویرانه هایی که جغد لانه می کند

فیلمان= کوه و مرتع سرسبزی در منطقه پشت کوه که چراگاه آهوان وحشی و جایگاه غزالان سیاه چشم عشایر لر بوده است

می رتم و فیلمون سی دیدبونی

فوته سوری دچه میرخن وم نمونی

 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

186- اشعار میرنوروز (وصف جمال یار)
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و سوم تیر 1385
 

هنگام بررسی اشعار و زندگی نامه میر نوروز شاعر شهیر لرستانی ( که شرح حال زندگی و وصفش چند ماه قبل در بخشی جداگانه در همین وبلاگ ارائه شد)  با تکیه بر نگاهی به مقالات و اقوال بزرگان ادب لرستان از یک سو و زبانزدها و گفته های مردم لر زبان از سوی دیگر ، به نظریه ای در احوال میر نوروز  برخورد نمودم که سبب شد تا اشعار و قصیده های طولانی (بویژه اشعار مخلوط فارسی و لری میر) در باره توصیف جمال یار و معشوق را مجددا نگاهی از سر تحقیق بیاندازم و شما را نیز شریک این نگاه کنم که  ره وا رفیق خوشه .

      لذا انگیزه انتشار و طرح اشعار بلند عاشقانه میر نوروز در این وب (خاصه شعر وصف جمال یار )حداقل از دید این نویسنده یافتن پاسخ به پارادایم سئوالاتی بود که برایم هنگام گردش در عرصه فرهنگ و ادب لری درباره میرنوروز مطرح شده بود . از جمله این نظر که:

      می گویند، میر نوروز مردی هوس باز و زن باره بوده است و لذا بهمین دلیل  هم اکنون نیز در لرستان به پیر مردان هوس باز و مسن به ریشخند لقب « میرنوروز» می دهند و از طرفی مقام شامخ میر در وصف دلداگی های معشوق و ناکامی های زندگی عشقی اش ،  در مقام موسیقیایی لرستان به حدی است که مقام « علی سوونه یا علیدوستی » را بدون شک مرهون اشعار و تلاش میر نوروز خوانده و اصولا  فلسفه وجودی مقام موسیقی « میرنوروزی» در لرستان را مرهون و مدیون میر می دانند .

     با عینکی از فرهنگ و ادب فارسی در وصف عشق پیری ( بویژه این بیت شاعر ایرانی که  عشق پیری گر بجنبد سر به رسوائی زند ) نگاهی مجدد به وصف جمال یار از زبان میرنوروز انداختم . پاسخم را بزعم خود گرفتم و حیفم آمد شما را نیز در تئوری یا معمای شناخت ابعاد شخصیتی یا بعبارتی کاراکتر زیبای این شاعر شهیر لرستانی  شریک نکنم . امیدوارم شما نیز با نگاهی عمیق تر به مقدمه ،شرح و وصف موضوع ، موخره و نتیجه گیری شعر وصف جمال یار میر نوروز(  با عنایت به تمامی ابعاد شخصیتی این شاعر شهیر در دیگر اشعار حکمی ، الهی ، فارسی و دوبیتی هایش ) در کنار  شناختی اندک از فرهنگ مردم لر  به  نتیجه واقعی در شناخت از شخصیت میرنوروز برسید .

     بدلیل طولانی بودن ابیات شعر میرنوروز آن را در دو بخش پشت سر هم می نویسم و  بجای برخی از کلمات آن ( که معتقدم شاعر شهیر لرستانی بر اساس سبقه و سیاق شخصیت میری اش  و بدلیل صدق و صفای شاعری اش و نه جهت ثبت و ضبط و درج وانتقال در ادبیات لری از آن  به صراحت تمام نام  برده ) نیز نقطه چین گذاشته ام .

وصف جمال یار (قسمت اول )

شاعر : میرنوروز

 بشنو ای دل وصف حسن نازنینان

عشوه داران ، عشوه کاران ، عشوه سازان

بالخصوص این خانه زاد خرم آباد

این نهال نولک دهقان نشانده

روزی از تقدیر چرخ سفله پرداز

از قضا فصل بهار و موسم سیر

قطعه باغی در حریم آن مکان بود

آن چمن های دل انگیز فرح بخش

آن جوانان سخن سنج خوش الحان

لحظه ای ساکن شدم در پای سروی

شوخ شنگی، قدخدنگی دلبری دیم

گیسیاشه حلقه حلقه ونه وه دوش

نازکی، نرمی ، تری ، تازه لطیفی

وحشی از دام صیادان رمیده

تندطوری، قمچی رایض موینی

بره ماسی ، تسخ تاتاری اساسی

غنچه بلبل ندیده نا شکفته

آهوی بی هیهوی هی ورترازی

گیسوانش چو کمند صید بهرام

صفحه پیشانیش چون جام جمشید

چشیاش چی چش آهوی تتاره

این مژه یا ترکش صیاد چالاک

بینی اش نوعی ز صنع کردگاری

در دندان چون صدف شفاف و محکم

آن بیاض گردنش چون شمع فانوس

این چه سینه این چه عاج این در مروار

این دو ..... یا حباب یا سیب خوانسار

این شکم یا پر قو یا حلقه نون

ناف او چون ناف آهو مشک خوشبو

 نازک و نازک تن و نازک جبینان

در قمار عشق بازی نردبازان

این نهال نو شکفته سرو آزاد

سرو از رفتار او در خاک مانده

دل به سیر آب گرمک کرد پرواز

شد گذارم بر مکان قیصر بیر

کز صفا قوت روان ، آرام جان بود

آب شیرین ، میوه رنگین ، سایه دلکش

خوش کلام و با صفا و شاد و خندان

چشم من افتاد بر رعنا تذروی

زلف ها بر گرد رو چون حلقه جیم

ماه نو خجل منه ز طاق ابروش

ترش و شیرینی ، خوشی ، خوبی ،ظریفی

دانه و دام و قفس برخود ندیده

عرق گرمی نکرده زیر زینی

سلم ز سایه خود کنی هی ور هراسی

در دریا پروریده کس نسفته

ز سایه خوش رم کنی واکس مسازی

این چه زنجیر و چه زمگیر و چه سردام

خوش صفا و جان فزا چون صبح امید

این چه ناز و این چه غمزه چه خماره

این چه صیاد ، چه جلاد و چه بی باک

سرکشیده بین عینین خماری

هر دو لب چون برگ گل چسبیده برهم

این چه آهو این چه ثعبان این چه طاوس

این چه روشن این چه گلشن این چه گلزار

این چه نارنج این چه لیمو این چه گلنار

این چه رنگ و این چه رنگین برف در خون

این چه ناف و این چه آهو این چه مشکو

نولک = نهال تازه و جوان

گرمک= منطقه ییلاقی نزدیک دره شهر

دیم = دیدم           

ونه وه دوش = به دوشش انداخته

قیصر بیر = منطقه ای نزدیک دره شهر

منه = مانده

قمچی= تازیانه

سلم = ترسیدن و رم کردن حیوان        

 ماس = آهوی ماده

هیهو = رام کننده

چشیاش= چشمانش

مروار= مروارید

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

177- دوبیتی های میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز شانزدهم تیر 1385

 دوبيتی های لری مير نوروز

 دوبيتی های لری

 ترجمه فارسی

 دردکم يکی دو نی بيه و هزاری

چشياکم بنيه دو جو چی سيل بهاری

دلم بی مونسه چی کوه الون

برف کوهنش هنی بی نو د سرش ون

 در پانه ور زه و رت مينه شومم

مر علی رحمی بکه و بونه تومم

 د حموم کرده و در تاسش و دسش

خين ناحق ميکنه چشياکه مسش

دوسکم چی اولی ميل وام ناره

نونم دلگير بيه يا غم د باره

 دوسکم دو مور مورو خوم دوکلاته

کس نميا کس نميره آخر صلاته

 ديريو ديرن و خومو هم چنونيم

خومو هم سی ديريو آتش د جونيم

درد من يکی دوتا نيست شده هزاری

چشام شده جوی پرآب چون سيل بهاری

دلم بی همدم است چون کوه الوند

برف کهنه اش بود بازم برفی روش اومد

پايين شلوار را جمع کرد و رفت بين مزرعه ام

مگر حضرت علی رحمی کنه و زياد بشه بذرم

 از حموم در اومد و کاسش به دستش

خون ناحق ميريزه از چشمای مستش

دوستم مثل اولا ميلی بهم نداره

نمی دونم دلگير شده يا غمی داره

 دوست من مور مور خودم تو کلاته

کسی نمياد و کسی نميره آخر صلاته

اقوام دورند و ما هم از اونها دوريم

خودمون هم برای اقوام دور آتش بجونيم

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

170- دو بیتی های میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز هفدهم خرداد 1385

 دو بيتی های مير نوروز

دو بيتی لری

ترجمه فارسی

 

چش کال و برمه کال کال وسر کال

ماملش وام نوی بردش و او مال

چی کموتر نشسم دو گل پر چی

بالام قشی گرت هارم تفنگچی

خرمووه خرم دله جا که لرونه

هر کجا لر بچه ای شیری زوونه

دوسکم رت سفر تا عید نوروز

بارالها برسون ساله و یک روز

دسته به و دسم رو و سلامت

دیار منو تو ده رت سی قیامت

 

چشم میشی و ابرو میشی قهوه ای بالا قهوه ای

معاملش با من نشد بردنش به اون خونه بعدی

چون کبوتر نشستم به گل پر چین

بالای سرم عثقاب و پایین دستم تفنگچی

خرم آباد خرم دل و جای لران است

هر کجا بچه لری است شیرین زبان است 

دوست من رفته سفر تا عید نوروز

ای خدا تو برسون سال رو به یک روز

دستت رو بدستم بده برو به سلامت

دیدار من و تو دیگه رفت تا قیامت

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

166- دو بیتی های لری میر نوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز دهم خرداد 1385

 دوبيتی های مير نوروز

 

 دوبيتی های لری ميرنوروز

 

 ترجمه فارسی

 تو گوتی که منو تو پير و مريديم

چه ستمی بی که دل ديک بريديم 

 تو گوتی ره نداره کمره غاره

مريه نی سوداگری دش ميگواره 

 تف د ری عهد و وفا که زنو دارن

تا سرت واشو دياره دوست دارن 

جومکت پر گله لشت دياره

حيف ای خرمن گل صحو ناره 

 جهالو عاشقی نه هه چنينه

نشونه عاشقی چش پر د خينه 

 تو گفتی که من و تو پير و مريديم

چه ستمی بود که دل از هم بريديم 

تو گفتی کوه راه نداره پر از خاره

پس چطور اين سوداگر ازش ميگذره 

 تف به عهد و وفايی که زنها دارند

تا کنارشون هستی دوستت دارند 

پيرهنت چون گل لطيف و بدنت معلومه

حيف اين خرمن گل بی صاحب بمونه 

 جوونا کی عاشقی چنين و چنونه

نشونه عاشقی چشم پر ز خونه 

 د يک(De Yak) = از هم

مر يه نی = مگر اين نيست 

 غار=  خار(چگنی)

 واشو(Va sho) = با انها

لش(Lash) = جسد وجسم 

صحو (Sehow)= صاحب 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

162- دو بیتی های میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز هشتم خرداد 1385

 دوبيتی های مير نوروز

 دوبيتی لری

 ترجمه فارسی

 پر جومت تش گرت وری نسوزی

هم ماهی هم افتآوی هم زل روزی

 پيری و کوری برار درد کمی نی

هه که ثروت داشتويی پيری غمی نی

 تل بيدی چوکنم ساش بکنم خآو

ناکسی بورنشو ونم و افتآو

 تو ننال داغ د دلی تا خوم بنالم

ناله کم مشهور بيه د کل عالم

 تو که ها کل ميزنی و سر تلميت

سربکش وسيل بکو ليوه بيمه سيت

 گوشه پيراهنت آتش گرفت پاشو نسوزی

هم ماهی هم آفتاب و هم سپيده صبحی

 پيری و کوری برادر درد کمی نيست

وقتيکه ثروت داری پيری غمی نيست

 نهالی کاشتم تا زير سايه اش کنم خواب

ناکسی بریدش و انداختم توی آفتاب

تو که داغداری ناله نکن بذار تا من بنالم          ناله هام مشهور شده تو کل عالم

 توکه داری رو زين اسب می زنی کل

برگرد و نگاهی کن برات شدم خل

 جومه= پيراهن

 چوکنه = نشاندن

 ونم =  انداختم

 تلميت = لحاف اسب

 زل روز= سپيده صبح

بورنش = برديدش

 افتآو = آفتاب

ليوه = ديوانه، خل

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

157- دو بیتی های لری میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز چهارم خرداد 1385

 دوبيتی های مير نوروز

 دوبيتی لری

 ترجمه فارسی

 ايمرو چارده روزه لو ای گدارم

انگلاتم کرديه شو خآو نارم

 ای فلک وا همه داد هه وا مه بيداد

وا همه بارو باری مه برف بی باد

 بارونه نم نم بوار برفه نه يير پا

دوسکم ها دو سفر خوش تک و تنيا

 بهار مردمو اوما و شايی

بهارم هه تونی ها کی بيايی

 به ايمه کموترکه گرمسيری

دور دونيا بزيمه سی آو شيری

 امروز چارده روزه لب اين آبم

منتظر موندم و شبها خواب ندارم

 ای فلک با همه داد و با من بيداد

به همه بارون باريد و بر من برف بی باد

 بارون نم نم بيا و برف نگير پا

دوست من در سفره تک و تنها

 بهارم مردم امد خوب و شادی

بهار من تويی ، تو کی ميايی

 کاشکی ميشدم چون کبوتری گرمسيری

دور دنيا رو مي گشتم دنبال آب شيرين

 گدار= رودخانه

 انگلات = منتظرمعطل

 خآو = خواب

 بارو = باران

 بوار = ببار

 نه يير = نگير

 بزيمه = بزنم، بگردم

 تنيا = تنها

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

151- دو بیتی های میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز یکم خرداد 1385

دوبيتی های ميرنوروز 

 دو بيتی  لری

 ترجمه فارسی

ايمرو زه وقيم کرد وم نگاهی

خوش و شاه گرت و منه گدايی

ايمرو زه  و قيم حرفی نزه وام

و گمونم بيدله او دين و دنيام

ار بميرم عشق پاکم او چنونه

خاک قورم سرمه چش دخترونه

 ا دوسه بيا بشی تعريف بکم سيت

غم ديريت کشتمه باريک بيمه سيت

ار بيايی ار نيايی کار وات نارم

و چرا که دل نيايه ای روزگارم

 امروز از جلوم رد  شد و بهم کرد نگاهی 

 خودش را شاه حساب کرد و منو گدايی

 امروز از کنارم گذشت و نزد حرفی باهام

فکر کنم بی دل شده ،آن دين و دنيام

چون بميرم عشق پاکم آنچنان است

که خاک قبرم سرمه چشم دخترانست

ای رفيق بيا بشين تعريف کنم برات

غم دوريت کشتم و لاغر شدم برات

 اگر بيايی يا نيايی کاری بات ندارم

چون که من دلداه اين روزگارم

 وم= به من قور= قبر  بشی= بنشين  ديری= دوری
وام = با من  وات = با تو باريک بيمه= لاغرشدم  دل نيا = دلداده

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

148- دو بیتی های مشهور لری (میر نوروز)
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و هشتم اردیبهشت 1385

دوبیتی های مشهور لرستان

میر نوروز

 لری

 ترجمه

 ا دوسه ار مه موردم سی نگریوی

سخونیام د قورسو سیت میکنن دی

 ای دوست اگر مردم برام گریه نکنی

استخوانهام در قبرستون برات می کنند دود

 ار بویی و ارمنی خوم هام و قولت

موردمه  سی چتریاکه مین تولت

 اگر ارمنی هم بشی هستم رو قولم

مرده ی چتری های  روی پیشونیتم 

 ار میحای که خو بوم دی درد نمیرم

حاجتی بهونه کو بیا به یینم

 اگه می خوای خوب بشم و از درد نمیرم

بهانه ای جور کن بیا تا  تو را ببینم

ای همه ناله دلم کی د خوشیمه

رنج دیری کشتمه د بی کسیمه

 کی این همه ناله ام از رو خوشیمه

رنج دوری کشتمو از بی کسیمه

 ار و دیریت مایلم سنگ بوم بواره

چی بکم که دس زور سامونی ناره

 اگر که به دوریت مایلم سنگ بهم بباره

چه کنم که دست زور سامون نداره

 
1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

143- میرنوروز
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و ششم اردیبهشت 1385

دوبيتی های مشهور لری (ميرنوروز) 

 دو بيتی  لری

 ترجمه فارسی

 آسمو اوری گرت تيره و تيره

کی ديه دو تا برار وايک بميره

ا دله ار عاقلی وارس و دردم

کل عالم تش گرت دو آه سردم

ار د دل داری که ميل دم بکنی سرد

چی کموتر بنالی شو د وره درد

 ا دوسه چی بکنم کو  مينه مونه

مر کموتر نامه يامون و يک برسونه

ار بويی و ارمنی ميآم د دينت

خوم و سی قه چترياکه نازنينت

 آسمون را ابری گرفت سياه وتيره

کی ديده دوتا برادر باهم بميره

 ای دل اگر عاقلی درمون کن دردم

تموم دنيا آتش گرفت از آه سردم

اگر می خواهی که ميلت زمن گرايد رو به سردی

چه شبها که چون کبوتر بنالی از زور دردی

عزيزم چه کنم کوه بينمونه

مگه کبوتر نامه هامون رو برسونه

 اگر ارمنی هم بشی ميام به دينت

من بشم فدای اون زلف نازنينت

 اور= ابر وايک= با همديگر  وارس= برس  کموتر= کبوتر
د  وره = از زور  خوم = خودم سی قه = فدای  چتريا = موهای چتری

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

138- شعر های لری
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و دوم اردیبهشت 1385

 دوبيتی های مشهور لری

 دو بيتی لری(مير نوروز)

 ترجمه فارسی

 ايمرو زه و قيم خوش د نشونم

خوم د خوم ليوه بيم تش ون د جونم

 ايمرو زه و قيم ليله و خرامو

ازگلی ون د کلم ميزش و دامو

 ايمرو خال ولويی کرده کواوم

نمنه هوش د سرم مالکه خرآوم

 ايمرو زه وقيم ايواره وختی

نيا د کنج دلم يه داغ سختی

 ای فلک د حق مه بی مروتی کرد

فره سنم د پی کولی پامه پتی کرد

 امروز از برم رد شد و خودش را داد نشانم

من خودم ديوانه بودم آتشی زد او به جانم

  ليلی ام از برم رد شد امروز خرامان

آتش سرخی که انداخته بود به جونم ، زده دامان

  يار خال به لبی  امروز کرده کبابم

 هوشی به سرم نمونده و خونه خرابم

 عصر امروز دلبرم رد شد کنارم در يه وقتی

تو کنج دلم جا گذاشت يک داغ سختی

 اين فلک در حق من چه بی مروتی کرد

فرستادم دنبال خاری تو بيابون و پامو پتی کرد

 زه وقيم= ازکنارم ردشد  ليوه = ديوانه  ازگل= آتش گداخته  خال و لو= خال به لب
 ايواره = عصر ، غروب  وختی = وقتی  نيا = نهاد،گذاشت  پتی = برهنه، لخت

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

137- میر نوروز لرستانی کیست؟
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیست و دوم اردیبهشت 1385

گذری کوتاه برشرح حالی از مير نوروز شاعر شهير لرستانی

میر نوروز کیست؟ 

مه میر نوروزم میر دیاری    کل تور سی مردمو کنم سواری
میر نوروز بدون شک پس از بابا طاهر (و شاید هم قبل از او) مشهور ترین وبزرگترین شاعر لر زبانی است  که
اشعارش نه تنها در میان لرهای کوچک در لرستان بلکه با اندکی تغییر تک بیتی های او در موسیقی و زبان لرگپه(بختیاری ) نیز راه یافته است .
می گویند زمانی ژاپنی ها و در حال حاضر هم  چینی ها مدعی بوده و هستند که خانه ای در سراسر
کره زمین وجود ندارد که در آن یک وسیله ساخت این کشورها يافت نشود. با همین سیاق (والبته بلا تشبیه )نگارنده اين سطور مدعی است، امروزه شما لر زبانی را در دنیا نخواهید یافت که حداقل یک بیت از اشعار میر نوروز را (دانسته یا ندانسته ،تحصیل کرده یا درس نخوانده دربین کلیه اقشار و طیف های مختلف  جامعه لرستان) نداند و نخواند و زمزمه نکند. ( امتحان و تست این فرضیه  مجانی است و مطمئن باشید خالی از لطف نیز نیست .محور عمده تک بیتی ها، اشعار و متون ترانه های این  وبلاگ اشعار میرنوروز است که میتواند بعنوان ابزار اولیه  محک این نظر مورد استفاده قرار گیرد ).

 از آنجایی که جایگاه رفيع بابا طاهر در ادبیات وفرهنگ لرستان ، علی رغم مقام والا و شامخش ، از منظری که بيانش رفت ،به عمق و وسعت جايگاه مير  نبوده  و نیست( و شاهد اين ادعا نيز محفوظات و مکنونات شعری و ابيات بکار برده شده در ترانه ها و زبانزدهای لری است) لذا شاید بتوان به جرات میر نوروز را به همين دليل مشهورترین و بزرگترین شاعر لر زبان چند قرن و چندین دهه گذشته لرستان نامید.

اما شرح حال میر:  
مير نوروز از سران طایفه میر واعقاب شاهوردی خان بود (شاهوردی خان دو قرن قبل از لطفعلی خان می زیسته وهم اوست که  آخرین اتابک لرستان است). بنا به گفته  خود میر:
نوبهاری فصل گل اومام و دنیا                             چارشمه سوری،بیست هشتم ماه
یکصد و سی و سه از بعد هزاری                         بگذرد بر من به سختی روزگاری

لذا میر نوروز در عهد سلطنت شاه طهماسب دوم مقارن هجوم افاغنه و ظهور نادر شاه افشار (حدود ۳۰۰ سال پیش ) می زیسته  و تاریخ تولدش آنگونه خود میر نوشته سال 1133 هجری قمری است ( سال قبل۲۹۴ = ۱۱۳۳-۱۴۲۷ ) بوده است. زادگاه میر منطقه جایدر در پلدختر لرستان است او بعد از سیر وسیاحت ها در لرستان و خوزستان و شیراز بالاخره بدنبال دلبر شیرین خود در دهلران  چهره در نقاب خاک می کشد .از مزار و ارامگاه او اثر و نشان مستندی  در دست نیست .

از اشعار میر نوروز چنين استنباط می شود که میر نوروز صدایی گیرا و رسا داشته و اهل کوهنوردی و شکار بوده است و نیز چهره ای جذاب داشته است .او  به شیراز سفر می کند و در انجا ازدواج می کند

مردمونی زن گن بی و دچارم            آو و کول هیمه و سرکت سیش می آرم

هر کسی داره زن گن بی حیایی                 درمونش مه دونم و هر کوم پیایی

خار پی کول پن کنی شو د سر جاش            پوس خرگوش بکنی و کاله ی پاش

اما  پس از مدتی دچار ناراحتی معده شده و چون مداوای پزشکان موثر نمی شود، در آخرین لحظات بیاد می آورد که چند دانه بلوط از لرستان با خود آورده ، میر با کوبیدن بلوط ها و خوردن انها بلافاصله مداوا و لذا یاد دیار و وطن مادری خود می کند، زنش را طلاق می دهد و روانه لرستان می شود:
همونی بلی ، رنجه کی عسگری ساز                              بهتره دو شال و نال شهر شیراز
میر نوروز دل سپرده عشقی بنام «شیرین» می شود ولی  خانواده معشوق  بدلیل فقر میر نوروز بوی جواب منفی می دهند، اما دو دلداده باهم عهد می بندند تا بجز با هم به ازدواج با  ديگری تن درندهند.

هر که مینه من و تون ون و ناسور            نه کفن وش برسه نه سدر و کافور

 خانواده شیرین به سوی دهلران می روند و میر نیز بعد از مدتی از جایدر پلدختر و چگنی به سوی محال بالاگریوه رهسپار می شود ،چون از طریق آبدانان نمی تواند به دهلران برسد

آبدانان گر بهشت جاودانی             بعد یار مه نه وینی آبدانی

 راه گرمسیر را پیش گرفته و از طریق حسینیه صالح آباد به دهلران می رسد

ای دله سی دهلرو هی مي زنی زار           يه تونو يه دهلرو يه دي ین يار

 و با گذشت چند سال بالاخره موافقت خانواده شیرین با ازدواج را جلب می کند و این دو بالاخره پس از سالها دوری بنا به عهد و قولی که با همدیگر گذاشته اند بهم می رسند.

مردمونی زن خو بهاره مرده         زن گن چی زمستو همیشه سرده

 شیرین نسبت به شوهرش( میر) نقشی بسیار مهم، وفادار و مهربانانه را ایفا می کند بگونه ای که زوايه ديد زيبا و جذاب مير نوروز در اشعارش در مورد زن (قبل و بعد از ازدواج با شیرین) مرهون و مديون وفاداری و مهربانی های شيرين می گردد . 

خلاصه کلام آنکه ،مجموعه اشعار باقی مانده از میر نوروز به سه دسته تقسیم شده اند:

1- اشعار فارسی 2- اشعار لری 3- تک بیتی های لری  که طبيعتا بدلیل هدف این وبلاگ ( عشق به تمرین، حفظ ، تقویت و اشاعه زبان لری ) ترجیحا اشعار لری میر نوروز را دنبال خواهیم کرد.

گیسیاشه حلقه حلقه ونه سر دوش                ماه نو خجل منه ز طاق ابروش

چشیاش چی چش آهوی تتاره               ای چه ناز و ای چه غمزه چه خماره

باد اوما جومت ورشن رخسارت دیمه          چی گیا نمی بارو سیت لیوه بیمه

شیط و کیژم مه سی تو هی چی قلنر                هر کجا خآوم بی یره می نیم سر
 

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

133- شعرهای لری
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیستم اردیبهشت 1385

 دوبيتی های مشهور لری

 دوبيتی لری

 ترجمه

 ا دله بی موئلی بی حونمونی

هر دمايی می کنی فکر مکونی

 ای دل در اينجا بی خانمانی

هر دمی در فکر جايی و مکانی

 ا دله بی موئلی دی شهره ويرو

تا چنی گوسنه نشی و پيش سيرو

 ای دل بی خانمانی  در اين شهر ويران

تا به کی گرسنه بشينی تو نزد سيران

 ا دوسه مر نونی سيت دلگرونم

تش عشقت سوختنه مغز سخونم

 ای دوست مگه نمی دونی برات دل نگرانم

آتش عشقت سوزانده مغز استخوانم

 ايمرو وم طعنه زن گوتن غريوی

دوسکت ولت کرده هه می گريوی

 امروز بهم طعنه زدن گفتن غريبی

دوست تو رهات کرده و گريه می کنی

 آسمو بگريو سی حال روزم

تش بريقی بزه تا چی چو بسوزم

 آسمان گريه بکن به حال و روزم

رعد و برقی بزن تا مثل چوب بسوزم

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

130 - شعر های لری
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز بیستم اردیبهشت 1385

 تک بيتی های مشهور لرستان

 لری

 ترجمه

 ا دوسه مر نونی خوم دوسکتم

ار نيای تا قيامت هه چش و ره تم

 ای دوست مگر نمی دانی خودم دوست توام

اگر نيايی تا روز قيامت هم چش به راه توام

 او کيو دار حا ميا نيزه سره چش

دس د جو ار بشوری مه سی سره رش

 آن خالدار که ميايد نيزه (ای) بر سر چشماش

اگر از جونت سير شدی می ايستی سر راش 

 ای فلک وا تير غم زه مينه بالم

همسايا شو خآو نارن د نال نالم

 اين فلک با تير غم زده ميون بالم

همسايه ها شب نمی خوابند از نال و نالم

 آسمون تو نوار برفه نيير پا

دوسکم دو سفر يادش و خير با

 آسمون تو نبار و ای برف پا نگير

دوستم در سفر است و يادش به خير

 ا مرگ مولتی به تا ماله بالا

دخترم به ای بکم کرمه دوما

 ای مرگ مهلتی ده تا خانه بالا

دخترم را عروس کنم و پسرمو داماد

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

121 - شعرهای لری (میر نوروز )
موضوع: 11- شعرهاي میرنوروز پانزدهم اردیبهشت 1385

 

 مير نوروز شاعر شهير لرستان

 نمونه اشعار زير از مير نوروز شاعر شهير لرستانی است (که در وقتی ديگر مطلبی جداگانه در باره اين بزرگ مرد شعر لرستان خواهم نوشت) نرمی و آرامی زبان شعر مير نوروز بهمراه ترکيب های تو در تو موسيقی زلال آن سبب گرديده تا شعر مير به ويزه تک بيتی های لری وی از لطافت ، انعطاف و زيبائی خاصی از لحن موسیقيايی  بهره برد،  بگونه ای که مرور کوتاه  هر کنجکاو  لر دوستی بر متن ترانه های لری، بيدرنگ به او می فهماند که اغلب ترانه ها و اشعار آهنگ های لری دیروز و امروز، جولانگه ابیات و اشعار این شاعر لرستانی دوران صفویه گرديده است. چند نمونه از اشعار میر:

 ايمرو خال و لوی کرده کواوم               نمنه هوش د سرم مال خراوم

ای دله سی دهلرن هی ميزنی زار           يه تونو يه دهلران يه ديدن يار

باغوان کيکمم، اويار زيلم                  همنشين ناکسم ، بيا و سيلم

پر جومت تش گرت وری نسوزی            هم ماهی ، هم افتويی ، هم زل روزی

تو که ها کل ميزنی و سر تلميت           سر بکش سيل و مه کن ليوه بيمه سيت

تف دری دس پتی ار کر شايی               چی قرون شاسليمونی ناروايی

چش کال و برم کال ، کال و سر کال           ماملش وامه نويی بردش ورو مال

حاجيو حج ميرن مه حج نارم                حج مه زلف تونه دس وش ميارم

خرموه خرم دله جاکه لرونه                 هر کجا لر بچيه شيرين زوونه

دختری وی ره ميری سيل وا دما کو              يه بوسه  د چشيات خير خدا کو

دوس خوه کوچک بوه هی چی شمومه           بتونی واسپاريش دچاک جومه

دس بونم د گردنت و ميل دوسی                زلف سياه بالابلن زغم لومه بووسی

شاق شاق کوگ نره ، ناله کموتر                 چه خوه بازی کنی وا زلف دختر

کولای سيت بونم د بلک پينه                  چشيات وانازکی افتاو نوينه

ناونم بخت منه يا هه چنينه                هر کجا پا مينيم سياه زمينه

هر دلی درد ميکنه خوه دراريش                 هنجه هنجش بکنی و تش بسپلريش

هر کس مينه منو تون ون وناسور              نه کفن وش برسه نه سدر و کافور

مردمونی زن گن بی و دچارم               آو و کول هيمه و سرکت سيش ميارم

مردمونی زن خو بهاره مرده                  زن گن چی زمستو هميشه سرده

ار ميای زيتر بيا و سر قورم             تا تو چش سرمه کنی سنگ چين ودورم

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

آخرین مطالب لُرسّو
لُرسّو گُلسّونه


Manager: لُرِسّو & Designer: GholamReza Sedaghati