حسین ای شاه خوبون

مداح : حسین سهرابی

آقام هی رو هی رو

مداح : حسین سهرابی

قربان جسم بی سرت بابا

مداح : حسین سهرابی

اسب بی سوار

با صدای : غلامرضا سبزعلی

یِه اَسبِ بی سُوار وایالِ سُوختِسَه      اُما وِ خِیمَه گاه رِکاوِ بُرِسَه

 (یک اسب بی سوار با یال سوخته         آمد به خیمه گاه با رکاب بریده )

گِریوَه بَچَه یا وا شیوَنِ زَنُو          یَکی وِ نالَه وُ یَکی وِ سَر زَنو

(گریه بچه ها با  شیون زنان           یکی ناله کنان و یکی به سرزنان)

دِ خِیمَه زَن وِ دَر غَریو وُ بی پِنا       اُمان وُ جَم بی اِن وِ دوُرِ ذُوالجِنا

(از خیمه گاه بیرون آمدندغریب و بی پناه           آمدند و جمع شدند بدور ذوالجناح)

 اِی اَسبِ بی زِوُو اِی اَسبِ بی سُوار     حُسِینِ مِه کُجا دِ زین اُفتا وِ هار

 (ای اسب بی زبان ای اسب بی سوار       حسین من کجا از زین به زمین افتاده است)

 وا لاشَه زَخمی اِت خَوَر اُوِردیَه            سَرِ حُسِینِمِ وِ کی سِپُردیَه

 (با لاشه زخمی ات خبر آورده ای    سر حسین مرا به کی سپرده ای)

 پِل می زِنَه زِمی دِ روزِ خینِ وار        باغی دِ نِیزَه یا گُل کِردَه دِ هُمار

 (زمین می غلتد در روزی که از آسمان خون می بارد   باغی از نیزه ها در این دشت سوزان گُل کرده )

 اَفتُو وِ خی نِشِس وِ زَنگِ کارِوُو       سَرِ حُسِینِ مَه وِ نِیزَه سارِوُو

 (آفتاب به خون نشسته و زنگ کاروان     سر حسین من به نیزه ساربان)

 ایوارَه دَس گِرِت دِ زیرِ بالِ روز        گُم بییَه قَتلِگاه دِ مینِ گَرت وُ توز

 (غروب زیر شانه های روز را گرفته                   قتلگاه در گرد و غبار گم شده است)

 چِه روزِ زَخمی ایی چی زَخمِ کاریَه       زَخمی کِه تا اَبَد وِ یادِگاریَه

(چه روز زخمی ای این چه زخم کاری  است          زخمی که تا ابد بیاد خواهد ماند)

 دی روزِ پُر سِتَم دی روزِ پُر دِ دَرد   عِشقَه کِه سَر بُلِن وِرگَشتَه دی نَوَرد

(در این روز پر  ستم در این روز پر ز درد       عشق است که سربلند برگشته است از این نبرد)

  بخشی از اظهارات مرحوم حاج حبیب نیکنام (صدای مصاحبه را از اینجا بشنوید):

     «...  قریب ۶۰ یا ۶۵ ساله که افتخار این خدمت را دارم . به سن ۱۲ سالگی بودم گرفتنم بدوش (ومداحی کردم).ملا مکتبی می رفتم ، مدرسه ای در این شهر (خرم آباد) نبود ، برقی نداشت ملا مکتبی قدیمی درس می خوندیم و سوادم از قدیم است . منتهی دراین رشته ای که من الان افتخارش رو دارم، زیاد تمرین داشتم ، زیاد ذکر داشتم ، زیاد خوندم. علاقه دارم یک سبک های بخصوصی برای من گاهی که فرصت پیدا می کنم مطالعه می کنم اشعارهای قدیمی را مطالعه می کنم یک سبکی بنظرم می آید و آن سبک خیلی جالب و سوزنده است ، گیرنده است ....هم سوز داشته باشد هم جوش داشته باشد اینه که این توفیق نصیبم شده است . ... من گاهی حالی برام میاد مثلا مثل همین دوتا شعر که خیلی جالبه :

• ساربان بی حیا بی سر حسین من کجاست
• ساربان بی وفا نور دوعین من کجاست

زبان حال زینب است :

• ساربان کو قاسم و کو اکبرم
• ساربان کو اکبر و کو اصغرم
• ساربان عباس بی دستم کجاست
• ساربان عباس بی دستم کجاست
• خاک ماتم بسرم من دختر پیغمبرم
• در میان این بیابون بی کس و بی یاورم  
• طفل های بی کسم خاک عزا شد بر سرم
• ساربان قاسمنا شادم کجاست
•  تنده مرو ساربون
•  تنده مرو ساربون
• سکینه جا مونده است  سکینه جا مونده است ...»

         ...حبیب فرزند مرحوم رحیم و زهرا در سال ۱۲۹۳ در خرم ‌آباد به دنیا آمد. پدرش رحیم، فرزند مرحوم كربلایی رحمان بروجردی و زربانو خانم بود كه در دوران جوانی درگذشت. مادرش زهرا دختر مشهدی نصیر و جواهر خانم بود كه پس از مرگ شوهر، حبیب را به یاری عموهایش حاج كریم نیك‌ نام (۱۳۳۹-۱۲۶۶) و حاج مجید قنادی (۱۳۵۰-۱۲۷۶) تربیت نمود.

          حبیب از دوران كودكی در مكتب‌ خانه‌ ملا مرادعلی [معلمی] (وفات ۱۳۱۸ شمسی) و ملا علی‌رضا [زاهدی] (وفات ۱۳۱۸ شمسی) خواندن و نوشتن را آموخت. به گفته‌ خودش:

       «...شب جمعه (پنج‌شنبه شب) ملای مكتب‌خانه كه اذعان می‌داشت صدای او خوب است، از حبیب می‌خواست تا نوحه بخواند و كودكان دیگر سینه بزنند و جواب دهند».

        یك روز معتمدین دسته‌ها به منزل عموهایم آمدند و گفتند:

     «این بچه را بفرستید برای دستجات عزاداری نوحه بخواند». عموهایم گفتند: «طفل یتیمی است و پدر ندارد. ما نمی‌توانیم! مگر به این شرط كه او را صحیح و سالم به رسم امانت ببرید و بیاورید». در سن ۱۲ سالگی بعضی عزاداران مرا به دوش گرفته و نوحه‌خوانی را شروع كردم.

     حاج حبیب از جمله معاریف و بزرگان خرم ‌آباد به شمار می ‌رفت كه در دهه‌ ۳۰ تا ۵۰ به دفعات عضو انجمن شهر خرم ‌آباد بود. وی در سال ۱۳۸۱ با هزینه‌ شخصی حسینه‌ای با نام حبیب‌ ابن مظاهر در چهار راه بانك خرم‌ آباد افتتاح نمود كه پس از وفاتش به تاریخ ۲۴ آذر ۱۳۸۲( در سن ۸۹ سالگی) در قسمت غربی همین حسینیه به خاك سپرده شد. روحش شاد و یادش گرامی باد.

ü      ü      نهم محرم الحرام تاسوعا (۴ آذر)

محاصره خیمه ها در کربلا . آمدن امان نامه برای فرزندان ام البنین سلام الله علیها . درخواست تاُخیر جنگ از سوی امام حسین علیه السلام . آمدن لشگر تازه نفس به کربلا . خطابه امام حسین برای اصحابش

ü      شب عاشورا (۴ آذر)

o       سخنان امام علیه السلام با اهل بیت و اصحابش . سخنان زینب کبری سلام الله علیها با امام حسین علیه السلام

ü      دهم محرم الحرام عاشورا (۵ آذر)

o       شهادت امام حسین علیه السلام . شهادت حبیب بن مظاهر اسدی کوفی . شهادت مسلم بن عوسجه. شهادت حر بن یزید ریاحی . شهادت جون مولی ابوذر الغفاری . شهادت همسر وهب. شهادت شبیه ترین فرد به رسول خدا صلی الله علیه و آله . شهادت قاسم بن الحسن علیه السلام . شهادت عبدالله بن حسن علیه السلام .شهادت قمر منیر بنی هاشم علیه السلام .شهادت مولانا الرضیع باب الحوایج علی اصغر علیه السلام . آمدن ذوالجناح با یال و کوپال خونین به سوی خیمه فاطمیات . ماتم و ناله و گریه پردگیان حرم.غارت اموال .فراز فاطمیات و علویات در بیابانها .غارت کردن لباس و زره .جدا شدن سرهای مطهر .به آتش کشیدن خیمه های آل الله .شهادت دختران کوچک گریه و ماتم .راُس مطهر امام حسین علیه السلام در کوفه .خونین شدن ریشه هر گیاه .قتل ابن زیاد .وفات ام سلمه

        نقدي بر آوازهاي تلخ لرستان

جهانبخش رشيدي (وبلاگ ميرنوروز)

      وقتی که انسان می بیند متفکران زحمت کشی چون باستانی پاریزی وشادروان مجتبی مینوئی که نه در دامنه ی زاگرس بزرگ شده اند و نه در دامن دآ و نه زبان دالکه را می دانند ؛ چنان به زیبائی کمال و تمام اشعار لکی پانصد سال پیش را بصورتی جالب وصحیح ؛تصحیح وتفسیر و معنی می کنند ؛ ما قلم به دستان لر ولک باید چانه ی شرم درجیب فرو بریم ...

1-    اولین اشکال متوجه سایت محترم لرسو می باشد ؛...

اشکال دوم مربوط است به عنوان این مطلب :آوازهای تلخ....

آوازهای تلخ‏

 نگرشی بر مویه‏های لرستان

علی زیوردار

اشاره:

       این نوشتار سعی دارد در چهار فصل جداگانه ضمن تحلیل‏ کوتاهی پیرامون نگاه فلسفی- بدوی و در عین حال زیبایی شناسانهء انسان عشیره‏ای لرستان به ماهیت«مرگ» و همچنین‏ شمارش ویژگی‏های زبانی و جوهری«مویه»ها ، ترجمه و بازسرایی تعدادی از این آوازهای تلخ را ارائه کند.

     پیشاپیش یادآور می‏شود که به واسطهء استعداد خاص زبان‏ مبدأ نسبت به زبان میزبان یعنی فارسی،ترجمه و حتی بازسرایی‏ مویه‏ها تا حدود زیادی غیرممکن می‏نماید . لذا در بسیاری‏ موارد از مویه‏ها تنها به عنوان منبع الهام شعرهایی جدید استفاده‏ شده و نتیجهء به دست آمده با خود مویه‏ها فاصلهء بسیار دارد .با این برآورد، این قلم هرگز ادعای ترجمهء مویه‏ها را ندارد و خواهان آن است که دوستان گرانقدر اهل پژوهش و قلم ، بازسرایی‏ها را به عنوان آثاری مستقل ، مورد توجه قرار دهند.

اول:

       « هر جامعهء بزرگ یا ملت بزرگ ،  شخصیّت ویژهء فرهنگی‏ خود را دارد .»^۱و ..

 ریشه های کهن آیین سوگواری لرستان

       تاریخ سرزمین ما ایران بار سنگین فرهنگ پربار نیاکان مان را بر دوش می‏کشد و چون نیک به‏ سرگذشت آنان بنگریم،انبانی از تجربه و پند و رمز و راز فرا دست می‏آوریم که شاید در هیچ‏ اندرزنامه‏ای نتوان یافت.آسایش و رنجشان، شادی و اندوهشان،و زیستن و مردنشان همه‏ گویای آن است که ایشان شب و روز می‏کوشیدند تا راز آفرینش را دریابند و نشان دهند که این سرای‏ سپنج بر کس نپاید،و از این روی،دلبستگی‏ را نشاید.

     امروز آیین های کهن ملی که از نیاکان مان به یادگار مانده‏اند و هر یک در بخش هایی از سرزمین ما رایج‏ هستند،بخشی مهم از فرهنگ بومی(فولکلور)ان‏ جایها به شمار می‏روند و اکثرا زاییدهء اندیشه و زندگی مردمان روستایی اند.از جملهء این بخشها سرزمین باستانی لرستان است که شاید بتوان آن را گنجینهء آیین های کهن ایران نامید و بسیاری از آیین های ملی ما را حفظ کرده و از تندباد بی‏مهری‏ روزگار پاس داشته است.

        گذشته از اینکه لرستان از زادگاههای کهن تمدن‏ بشری بشمار می رود؛به این دلیل که این سرزمین به‏ تیسفون پایتخت ساسانیان،بسیار نزدیک بود و نیز چندین شهر ساسانی را در خود جای داده بود،از بسترهای بزرگ فرهنگ ایرانی به شمار می‏رفت.پس‏ از ورود اسلام به ایران و برچیده شدن دستگاه‏ پادشاهی ساسانی،لرستان بار نگهبانی از بخش‏ عمده‏ای از آیین های ایرانی را بر دوش گرفت و امروز دیگر همچون نگهبان کهنسالی که سالیان دراز از برج دیدبانی دژ تاریخ به دوردست نگریسته است، ناتوان شده،و اگرچه با دیدگان کم سوی خود هنوز نگران است اما گویی که از گستاخی و سبکسری‏ روزگار ماشین‏زده و در برابر آهن شکست خورده، آزرده دل گشته و بر ان است تا دیده بر هم بنهد و به‏ خواب رود.     

گلایه امام حسین (ع) به اهل کوفه

شاعر: داراب رئیسی بختیاری

هَیجار(فریاد)

• به اهل کوفه او فِشاند هَیجار                           که نی بینم به دشت کربلا یار
• که اَی مردم  نوشتین و اُوَیدُم                          به دشت غم بُهون و مالِ زَیدُم
• اُوَی هیجده هزار از نامه هاتون                        کُجِه رَه عهد و پیمون وفاتون
• پیابُو هین اَیَر نیدین مسلمون                           پیا اینِه سرِ پیمون خُس جون
• مَیَر رَهدِ ز ویر عهد وفاتون                              حَرُم اَبو به ایسا شیرداتون
• نوشتین زیر بار زور تا کی                              به حکم کافر دل کور تا کی
• نوشتین مردم کوفه به میدون                     به خُکمِت ایدِهِن مال و کُر و جون
• گُدین دینِ مسلمونی نَمَندِه                              کُرِ شیطون به کوفه سایه وَندِه
• نوشتین وا هزارون عهد و پیمون                      زتو وَیدِن ، زِایما دادن جون
• گُدین ایخوا بُوُره رشِتِن دین                             یزید ایخوا نَبوُهِه دین و آئین
• نوشتین بُم یزید چی گرگ هاره                      به زون مار و سیلا ای دِراره
• به فتنه بَو با واسُ هر چه داره                                بَرِه بالِ اَوُ تِشنه اِیارِه
• نوِشیتِن بُم به جنگ دِشمنِ و دین                همه و اسب و زین دگرز و کُردین
• سه وارگَه ره ایاهیم و اُنهاتون                    اِنیم مِن هر دوتیمون جایِ پاتون
• نوشتین بُم یزید ایمون نداره                           به بزمِس منکرات بی شماره
• به دَو رونس مسلمون خوار و زاره                   خُوِیّ و گَوگَری بی اعتباره
• نوشتین وُر سر تخت سلیمون                       نشسته دیو لیش و ایدِه فرمون
• نوشتین باغ دین پر خار آبید                            نگهبونس هَفین و مار آبید
• نوشتین وارثِ کَوگِ بهاری                            یَهَو آبید کَلایِ مُرده خواری
• نوشتین و نوشتین و نوشتین                        نهال ننگ و بَدعهدی نِه کِشتین
• کُر مرجانه تا اُوَی به کوفه                           لوای حکم ناحق زَی به کوفه
• هَمَی تُون عهد و پیمون اِشکِنادین                    فُرودین دین و نرخ بد نُهادین
• به تیگِ کوفه تا روز قیامت                         نُهادین داغ ننگ و داغ نفرت
• بریدین دل به نادونی زَافتَو                           جَم آبیدین به دَورِ کِرمِ شَوتَو
• فروردین دین و ایمون خَتونَ                         فروردین جوهر جون خُتونَ

مقام های موسیقی سوگ و عزا در لرستان

     اما در لرستان مطابق قانون ایلی اين سرزمين ، مردان حق نداشتند در سوگ عزیزان از دست رفته اشان  به ویژه سوگ و مرگ زنان شیوه و گریه سر دهند و لذا بیشتر مقام ها و آوای غم انگیز سوگواری در لرستان با نام «مویه »متعلق به زنان است و مردان نیز به نوبه خود با زمزمه اشعار غم انگیز به نوعي  ديگر از مويه به نام «موری» می پرداختند .

    به عبارتی بهتر نوای «مور و مویه» لرستان علی رغم فلسفه مشترک سوگواری شان با دو ویژگی خاص زنانه و مردانه خود از هم متمایز شده اند :

•  مویه مخصوص زنان است و با خصیصه ابراز احساسات گروهی همراه با فریاد و شیون و بعضا خراشیدن سر و صورت همراه است .
•  مور ویژه مردان بوده و با خصلت لزوم خویشتن داری فردی و عدم بروز احساسات بسوی نجوی و نوای غم انگیز درونی سوق داده شده است.

مقام ها وآواهای موسیقی سوگواری در لرستان بشرح زیر است:

• مویه یا مووه نوای غم انگیز زنان بصورت گروهی است که در مراسم عزاداری موسوم به پرس (PORS)و آیین ها ی سوگواری  خوانده می شود و خود از نظر مقام و آهنگ  به دو نوع تقسیم می شود:

      الف – مویه لکی : معمولا توسط یک زن به نام و در مقام "سرخونی وش" که رهبری مویه سرائی زنان را بعهده دارد ، اجرا می شود. شغل و تخصص این زنان مویه سرائی با اشعاری به لکی در اندوه زن و مرد متوفی است . مویه لکی با مقامی موسیقیائی و کشش های کوتاه و بلند و متر مشخص و با مقطع آغازی و پی در پی اجرا می شود که با همنوائی و صداهای زیر و بم زنانه و کلمات اشعاری مابین اصوات رگه هائی چنان غمبار ایجاد می کنند که شنونده را تحت تاثیر آن ناگزیر به همراهی با خواننده ویا در سکوت اندوهگینی فرو می برد.

      ب- مویه لری : این مویه از نظر هم صدائی زنان مانند لکی است اما در کشش موسیقیائی و تکیه حرفی و کلامی و صوتی با هم تفاوت دارند. در مویه لری هر زنی که بیت غم انگیزی در سوگ عزیزی آغاز کند دیگر زنان او را همراهی می کنند و لذا بیت آغازین مویه را « سر مووه» می نامند . برخی از نوحه ها و ندبه ها در مرگ جوانان و ناکامان دارای ضرب مشخص و گفت و شنید توصیفی درباره متوفی است . در مویه لری دیگر زنان حاضر در پاسخ و تائید غم  زن مویه خوان، ناله "هی وی هی وی مه" سر می دهند . وزن شعر در مویه لری هجائی و حالت موسیقیائی آن از نظر آوائی کامل است.

• مور: در واقع همان مویه است که با ویژگی های مردانه اش مختص به مردان است . زنان معمولا مویه سر می دهند ومردان غالبا مور می چرنند . مور در قانون ایلی لرستان مخصوص لحظات تنهائی مردان بوده و معمولا بدون ساز است . در هر بیت مور نقطه ایستائی پایه برای بیان واژه های شعر و سپس ادامه نغمه در تحریری بریده و تکراری که از گلو با دهان نیمه باز شکل می گیرد ادامه می یابد . مضمون شعرهای لکی مور شکایت از دردها و غم ها و رنج های روزگار است .در گوشه های موسیقی ایرانی در دستگاه چهارگاه گوشه ای به نام «مویه» و در دستگاه سه گاه گوشه «آواز مویه» و در دستگاه همایون گوشه ای به نام «موره» وجود دارد.
• یه چویت بیم وه بیل سوتی ورمالان 
• ( چرا چنین شده ام چون خاکستری جلوی خانه ها)
• هر وایی میو من مکی تالان 
•  (هر بادی می وزد مرا غارت کرده و با خود می برد)

        در خواندن مور گاهی دو نفر همصدا می شوند . این ندبه و زاری بدون اشک با زیر و بم هایش موسیقائی نیایش و پرستش مهر و اهورا را تداعی می کند . مور و پووه موری تقریبا یک مقام با تفاوتی اندکند که در آن مور بدون ساز و پووه موری با تنبور اجرا می شود.

•  پووه موری: آهنگ و نوائی غم انگیز است که اشعاران بازگو کننده یادمان های عمر بر باد رفته و خاطره های شیرین گذشته و یاران رفته و فتنه های غم انگیز زمانه است و نوای مسحور کننده ان با تحریرهای کوتاه و پی در پی و کشش های کوتاه و بلند اوازی آزاد آن " حدیث راه پر خون " می کند . مقام پووه موری را مردانی که صدای پرسوز دارند اجرا می کنند و ان نوائی است که در اوقات تنهائی سر می دهند . تنبور تنها سازی است که به دور از ضرب و مشخصات ضربی با همنوائی آزاد می تواند این صدا را همراهی کند.
• هوره: آواها و نیایش های بازمانده از ستایش اهورامزدا  به زبان لکی و کردی است که به صورت تک خوانی همچون مویه و مور اجرا می شود. هوره از زمان های كهن به یادگار مانده و ویژه ستایش از اهورا مزدا بوده که بر اساس  آیین زردتشت در هنگام مرگ كسی و روی دادن پیشامدی و یا پس از پیوند با اهورا مزدا شروع به خواندن هوره می کردند. هوره که از لحاظ آوائی شباهت بسیاری به خواندن گات ها توسط موبدان زرتشتی در آتشگاه ها دارد را  آواز سوزناكی برگرفته از نوشتار آسمانی اوستا می دانند که به شیوه هوره خوانده می شده، واژه هوره از اهوره گرفته شده است. از سوئی هوره از نظر اوائی شباهت های بسیاری به نیایشهای آسیای شرقی دارد . در هر صورت هوره از اوازهای غم انگیز بسیار قدیمی است که از ریتم آزاد با اشعار ده هجائی بر وزن مستفعلاتن مستفعلاتن و یا فعولن فعولن پیروی می کند و خود دارای ۱۴ مقام است. اشعار هوره غالبا با مضامین تغزل و حماسی است و در خواندن ان از هیچگونه سازی استفاده نمی شود . اوازهای هوره غالبا در تنهائی و بصورت انفرادی اجرا می شود ، اگرهوره  در کوهستان به هنگام گذر از کوه خوانده شود به ان« کو چر» (خواندن در کوهستان) و چنانچه هنگام سوارکاری خوانده شود به ان «سوارچر »(خواندن هنگام سوارکاری) گفته می شود.
•  طرز: مقامی که ماهیت موسیقائی آن غم انگیز بوده و معمولا مقام پووه موری را نیز در کوک این مقام می توان نواخت .طرز نام گوشه ای از دستگاه راست پنجگاه و همچنین «گوشه طرز» در دستگاه همایون است.
•  پاکُتلی: به هنگام حرکت کُتل(اسب سیاهپوش متوفی) از منزل بسوی رودخانه یا غسالخانه محلی، این مقام را می نوازند که چون در پای کُتل نواخته می شود ان را پاکُتلی نامیده اند . پاکُتلی بعنوان موسیقی عزاداری در خرم آباد بعضا توسط زنان «سرمویه آر» در مویه سرائی ها به گونه ای اجرا شده که به آن «مویه پاکُتلی» نیز اتلاق شده است.
•  چمری یا چمرونه : مشهورترین موسیقی عزاداری لرستان است که در برخی مناطق(حاشیه رودخانه سیمره) به نام «باو باو» نیز مشهور است . همزمان با بانگ مردان ایل و ناله پدر پدر افراد ، میهمانان مرد و زن عزادار با همراهی میزبانانشان رو در روی یکدیگر بصورت دسته دسته حرکت نموده و شیون و نوای باوه باوه سر می دهند.
•  شیونی: نام مقامی از موسیقی سوگواری در مرگ کسان است که با سرنا و دهل نواخته می شود. زنان بستگان متوفی با ضرب و نوای آن با دو دست شیون کرده و ب اخراشیدن سر  و روی سرنا و دهل را همراهی می کنند. در این مقام تکرار مداوم « ر» در حامل تا «ر» و نیز در حامل های بعدی تکرار مداوم حامل ۱ تا گرفتن صدای فادیز به صورت طویل تحقق می یابد و دهل این توصیف را تاکید می کند . در واقع مقام و آهنگ موسیقی شیون زنان را  تقلید می کند و بدین صورت شیون به صورت نوعی قطعه توصیفی موسیقیائی ظاهر می شود.
•  «رارا» یا «خانکم رارا»: مقام سوگ آیینی نوحه سرائی همراه با کلام و اجرای رقص گروهی است که به هنگام مرگ بزرگان یارسان اجرا می شد. مردان و زنانی که از راه های دور آمده بودند به محل سوگواری می رفتند و ابتدا یک نفر با کاسه ای از گِل به استقبال آنها می رفت و هرکس تمایل داشت مقداری از گل کاسه را به شانه ، سر و یا دستار و سربند خود می مالید . وقتی سرنا و دهل به مقام رارا می رسید عده ای از مردان در فضای باز محل سوگواری مردانه ، کنار هم و دست در دست یکدیگر با ضرب موسیقیائی دهل و نظم حرکتی ، رقصی مانند چوپی را با تکرار سر بیت نوحه گونه «خانکم رارا» بصورت دایره وار اجرا می کردند. همزمان شخصی نیز اشعاری در وصف خوبی ها و مهمان نوازی یا نیکوکاری و جنگاوری تازه درگذشته با آهنگ می خواند و با حرکت دست و سر شوری به پا می کرد. کسانی که جز دسته رقصنده ها بودند همراه با بقیه سربیت یا ترجیع « خانکم رارا» را بدنبال «سرخونی وش» تکرار می کردند.
•  «سحری» و «یاری» : دو مقام سوگ آیین یارسان در لرستان بود که در زمان فوت رهبران یارسان ابتدا در کنار خانه او با سرنا و دهل اجرا می شد تا اهالی روستا از مرگ وی باخبر شوند . این مقام را در روز عاشورا و در عزای امام حسین (ع) نیز می نوازند . رابطه ضرب بین سرنا و دهل در کشش های آزاد سرنا با فاصله ضربی دهل مساوی است اما کشش سرنا کوتاه و گاه بلند است ولی در سر ضرب ها اشاره به پایه دارد.
•  مقام های «هانای ممدبک» و «های دووت گیان دووت» : هر دو از مقام های موسیقیائی یارسان بوده که در بامدادان پیش از برامدن خورشید و برای امرزش مردگان (دووت یا داوود مظهر انوار حق و ممد بک، سید محمد نوربخش پیشوای بزرگ یارسان) همراه با کلام و همراهی سرنا و دهل و یا تنبور اجرا می شد.

امام حسین (ع) در نوحه های لری

زوو حال حُسی

سرم کرده هوای خیزرونی

که بوئه هوم سفر وا کاروونی

سرم سی نی سواری بیقراره

بو وه کوفی که زیتر نی بیاره

خدایا راس خینی لوءٍ عطشو

زوونم ها تلاوت میکه قُرآو

اگر بِیه جدا راسم ده پیکر

بُلِنگه بخت مه تی حی داور

بیا زینب خُوئر غمگسارم

یتیمونم وه دسه ت می سپارم

اَمونِم بُرّنَه ناله یتیمو

می تُکه خی ده زیر پا اسیرو

نزه ای ساروو ده راه کینه

وه دس رُقیه ، گُرده سکینه

اگر نقش زمینه پیکر مه

وری نی سربُلِن مَنَه سرِ مه

اعتلای دین

(سروده :عنایت صادقی نژاد)

سر کیه وه ری نی ؟                برار بی کسم وِی!

ده داغ بی براری                      کارم بیه وه زاری

بی روز و بی شوگارم                  بی کس کُشِس برارم

برار مظلومم وِی!

ده داغت خاکم واسر                 بی هوم دم و بی یاور

چشِم پر آو خینه                     سی نالیا سکینه

کو تازه دامادم وِی!

سی اعتلای دینم                   واناخوشی عجینم

برار غرق خینم                   عباس بی دسمم وی

خدا بَرَس وه دادم                          آماده ی جهادم

عُلی اوفتا وه یادم                  شهید شیرخوارم وی !

 دُر دریای کِرَم

(سروده :غلام رضا ترکاشوند)

دُر دریای کِرَم              سر سردار حِرَم

اصل تقوی و وفا          ای هَمَه نور خدا!

ای علمدار وِری !         ای علمدار وِری !

ای علمدار وِری            بَکو وه پا تو عِلَم

کُفرِ دِ ریشه بَکو          وا دو تا دسِت قَلِم

بَچونِم تشنه لوئن          تشنه ی آو فِرآت

وِری ای ماه بنی          هاشمی بکو جهاد

صف شکن حضرت عباس علمدار وِری

صفدر و صف شکن و قاتل کفّار وری

تو یل معرکه ی جنگ ، اسدالله صفتی

عرصَه تنگ وه خیامِت وِری بَکو همتی

تو کُر حیدری و سروِ بُلِن قامت مه

وری بُردِنه قِرارِم ، شیر بی طاقت مه

کُر پیغمبر حُسی

کُر پیغمبر حُسی لاله ی پرپر حُسی

آسمون دل زینب سی تو اُور غم گِرِت

لشگر دشمه ده کین ریزِس و سرِ پیکَرِت

کافرو قَط کِردِنه دو دس میر لشگرت

تیر سه شعبه زنه و شیرخواره اصغرت

مردم کوفه دونسِن تو کُر پیغمبری

دونِسِن بخشنده ی اهل گُنا ده محشری

یا حسین تشنه لو قربان جسم بی سرت

وه فدای هر دو دس علمدار لشگرت

کل هسی نُقطَه یه ده پرگار اکبرت

شمعی سی که عباست جی پروانه دور و ورت

کوفی بیعت اِشکِه نَمَن وه سر عهد و وفا

اِشکنانه بیعت او مظهر صلح و صفا

اسوه ی شور و شهادت زاده ی خیرُالنساء

سِبط پیغمبر ، ولی الله، کُرّ شیر خدا

حیفه جای بوسه ی پیغمبر شمشیر دین

وِنونی که معلومه هم کُر و هم نوه کِیَن

ده خدا بی خَوَریا سر افتوئنه دین

چَش کُل زنجیرزِن و نوحه خون و نوحه سرا

ای همه مشتاق جُو سُختَه دَر ای سرسرا

دُختِسه و کِرَم صِحو ای  دولت سِرا

ده حضورش روز محشر ، ری سفید و خو دِرا

شهید کربلا

حُسِی سرت سِلامت ! شهید کربلائی

فرمانده ی دلیر گردان نینوائی

به به و اِی نظام و گردان سخت کوشِت

وه اکبر عزیز و اصغر خموشت

و نالِ نالِ اسب شیر عَلَم وه دوشت

وه جعفر و وه حُرّ لباس رزم پوشت

ای پاره پاره پیکر تو صاحو عزائی

قسم وه خینِ پاک و وه نظم کاروونت

وه زینب اسیر و بچون ِ جِوونت

سروشِ عاشقونَ ، اقامه و اذونت

و درد داغدارو تو مرهم و شفائی

قالو بَلی ی انسان ده شامگاه آخر

نماز عشق برپا ملائکه مُکّبِر

سرمَسّ عشق جمعی ، حرم نشین ناظر

عاشق عطش سوار و آو فرآت حاضر

منظومه عظیم خلایق خدائی

شِیرونِ شهید کربلا

شِیرونِ شهید کربلا غرقه وه خینن

ای جمع شهیدو همه شو یاور دینن

ای گُل کَفَنیا شیر شهید نینوائَن

مبهوت خدا ، یاور دین ، فخر زمینن

دِ گنج شهادت رَتَه هفتاد و دو بی باک

حُفتینه برارونِ یلِم دِ دلِ سی خاک

دِ مرحله ی عشق گذر کِردِنه یارو

واشور حسینی ، دل پاک و تن صد چاک

هم دفتر حق وا خین یارو بیه امضاء

هم کَنِنَه یارون خدا دا دِ ای دنیا

هم اهل صفا خیمه زنه دِ گذر عشق

هم بیرق پر خین شجاعت بیه برپا

هم یاد پیامبر و اُحُد کِردنه یارو

هم گل چیه گلچین ستم دِ گل عُذارو

نونم کی بیه که تیر زیه وِ حلق اصغر

نونِم که سی چی خیمه ی یارو بیه ویرو

تا نش سیاهی و ستم مَنَه رنگ هم هی

تا دشمن مصطفی مَنَه جنگ هم هی

تاکفر و ستم هی دِ جِهو مرد جهادیم

تا شیشه ی عمر کافرو مَنَه سنگ هم هی

چهل نوحه لری سی دانلود

باتشکر از سایت  شهر مجازی لرستانی ها

ردیف	نام نوحه	خواننده	دانلود
۱	آقام هی رو	مرحوم حاج حبیب
۲	ای ساروو	مرحوم حاج حبیب
۳	محشر	مرحوم حاج صادق نصیری
۴	حیدر کرار	ایرج موسوی
۵	زینبم	ایرج موسوی
۶	عطر گل یاس	ایرج موسوی
۷	صاح عزا	غلام سبزعلی
۸	مویه	غلام سبزعلی
۹	عباس جونم	داریوش رحیمی
۱۰	برار رزمنه	داریوش رحیمی
۱۱	علمدار ابوالفضل	جعفر شیرزاد
۱۲	ا فلک برار شیرم	جعفر شیرزاد
۱۳	لای لائی لای	جعفر شیرزاد
۱۴	این حسین کیست	جعفر شیرزاد
۱۵	روله قاسم پاره پیکرم	علی جهان آرا
۱۶	ا علمدار	علی جهان آرا
۱۷	مولا بی سر	علی جهان آرا
۱۸	شیر کربلا	علی جهان آرا
۱۹	اکبر عزیزم کو	علی جهان آرا
۲۰	جسم بی	علی جهان آرا
۲۱	رو اکبرم	علی جهان آرا
۲۲	شیرون شهید	علی جهان آرا
۲۳	منم لیلا	علی جهان آرا
۲۴	ا همسفر	علی جهان آرا
۲۵	روضه	علی جهان آرا
۲۶	تن بی سر	قهرمانی
۲۷	دشمنان علوی	قهرمانی
۲۸	یا رب و دور	قهرمانی
۲۹	یا ابوالفضل	رضا موسیوند
۳۰	طواف کعبه	حسین سهرابی
۳۱	نوحه لری۱	سید باقر موسوی
۳۲	نوحه لری ۲	سید باقر موسوی
۳۳	نوحه لری ۳	سید باقر موسوی
۳۴	نوحه لری ۴	سید باقر موسوی
۳۵	نوحه لری ۵	سید باقر موسوی
۳۶	نوحه لری ۶	سید باقر موسوی
۳۷	نوحه لری ۷	سید باقر موسوی
۳۸	نوحه لری ۸	سید باقر موسوی
۳۹	دوله خین به وار
۴۰	دوله یا حُسی

نگاهی به متن نوحه های لری

قسمت دوم -  حضرت ابوالفضل

   حضرت ابوالفضل العباس 

      حضرت عباس بن علی( العباس بن علي بن ابي طالب) پدرشان  علی بن ابی‌طالب و مادرشان  ام‌البنین است.  در چهارم   شعبانسال ۲۶ ه.ق متولد شدند و ایشان  را به سبب زیبایی چهره‌اش،قمر بنی هاشم لقب داده بودند. کنیه‏ اش ابوالفضل و در جنگ‌های صفین و نهروان در کنار پدرشان  حضرت علی  جنگیده‌است. حضرت ابوالفضل سه برادر به نام‌های جعفر، عبدالله و عثمان داشتند که تمامی آنان نیز در روز عاشورا سال ۶۱ ه.ق در کربلا  به شهادت رسیدند . ابوالفضل العباس با لبابه دختر عبیداللّه‏ بن عباس ازدواج کرد و دارای دو فرزند به نام‌های عبیداللّه‏ و محمد شد. محمد  نیز در سن پانزده سالگی در روز عاشورا در کربلا  به شهادت رسید و  عبیداللّه‏ قاضی مکه و مدینه بود.

      در روز عاشورا حضرت ابوالفضل ۳۴سال سن داشتند .چون تشنگی بر (امام حسین(عو یارانِ او سخت گشت، کودکان به حسین بن علی شِکوِه آوردند و از فرط عطش می‌نالیدند امام حسین ،  برادرش عباس را صدا کرد و فرمود تا با چندنفر به فرآتبروند و برای تشنگان آب بیاورند.  حضرت عباس با ده سوار همراه شد و  مشک ها  را برداشت و چون به مدخل آب فرآت رسید، یارانِ ابن زیاد بر کنار فرات نشسته بودند و شریعه را بسته بودند. چون ابوالفضل العباس را دیدند، بر او حمله کردند. حضرت عباس پس از آن رجزی خواند و بر آنها حمله کرد و به آب رسید و مشک را پر از اب کرد ولی خود ننوشید آنگاه که از شریعه فرآت بیرون آمد و مشک بر دوش داشت و سپاهیان عمرسعد از هر طرف او را تیرباران کردند و در همین حال کسی بر او حمله کرد و دست راست آن حضرت  را برید و ایشان مشک را با دست چپ گرفتند در این حال شخص دیگری حمله کرد و دست چپ سقای کربلا را برید و حضرت ابوالفضل بر زمین افتاد و مشک را بر دهان گرفتند. در این حال عمرسعد ندا داد که مشک را تیرباران کنند در این زمان بود که عمودی آهنین بر فرق سر حضرت ابوالفضل فرود آوردند. وقتی که  امام حسین  بر بالین خون آلود حضرت عباس حاضر شد ندفرموند اکنون کمر من شکست. آرامگاه حضرت ابوالفضل  در نزدیکی حرم امام حسین در کربلا قرار دارد . بین آرامگاه حضرت عباس و امام حسین به بین الحرمین مشهور است .

حضرت ابوالفضل در  نوحه های لری

      در نوحه های لری ، حضرت ابوالفضل  بزرگ شده مکتب  سُرِ (سرخ) شهادت است که  با در رگ داشتن خونی از عشق برادر و مولایش حسین بن علی و سرمشقی از راه و رسم سربداری ، ظالم کشی  را آیین خود می داند:

مه ابوالفضلم و ظالم کشی آیین منه             عشق سالار شهیدو ده رگ و خین منه

مکتب سُر شهادت مکتب عشق منه     راه و رسم سر وه داری درس و سرمشق منه

      حضرت ابوالفضل چراغ ایل و یادگار شمشیر حیدر است  که با قد علم کردنش بار غم را از سینه ایل می راند:

چراخ ایل و آبادی منی تو      هناسی روژَلِ شادی منی تو

 یادگار شمشیر حیدر تونی           خین ِ سُرِ فاتح خیبر تونی

قد علم کو تا ده دل ماتم روئه     تا ده سینه ایل بار غم روئه 

     برخی از صفات و القاب حضرت ابوالفضل العباس که در نوحه های لری آمده عبارتند از :

       علمدار حُسی (حسین) ،شیر سُرِ (سرخ )کربلا ،عباس دلاور ،کر رشید حیدر ، کُر علی مرتضی ، یل صف شکن روزگار ،یوسف ام البنین ،کر رشید سردار خیبر ، زاده ام البنین ، سقا و میر لشگر ،میر علمدار ، سفای تشنه لو (لب) ، سقای مظلومو (مظلومان) ،نور چش  (چشم) پیامبر ، وارث شمشیر ذوالفقار ، بازوی پر قدرت شیر خدا ، سقا و فرمانده و پیشتاز فوج لشگر و...

     عباس (ع)

(سروده : جعفر شيرزاد)

كويري پر غم و صحراي تشنه

امو ده سوزش لوياي تشنه

كنار نهري ده آو گوارا

كي دييه تا ايسه سقاي تشنه؟

پشتم ده داغ جوسوزت اشكسه

گرد غم وه رخ طفلو نشسه

خيمه يا بي ده پناهت ابوالفضل 

علقمه بي قتلگاهت ابوالفضل

عباس قمر بني هاشم

(سروده علي رضا صيادبيرانوند)

رقيه تشنه ي ديدار تونه نه تشنه آو

ها هنا ميكه وري جون علي وش بي جواو

بال چش وردار بئين دلش بيه سي تو كواو

شير جنگي  وقت ميدون تون نه وقت خواو

نمنه وه اهل خيمه آز و نه تاو و قرار

تشنه ئي و بچون آل علي شيونه شار

رقيه هني منه دل و طماء چش انتظار

پيچسه ده خيمه يا ده داغ تو برار برار

نور چشيامي اميدمي برار ايمونمي

قوت قلب و دس راس و ستين جونمي

عشقمي برارمي سردار اي ميدونمي

هوم دل و هوم رازمي هوم راهمي توونمي

ابوالفضل (ع)

(سراینده :شوريده لرستاني به زبان لکی)

برار شيرم ابلفرض دلاور

علمدار رشيد صخره پيكر

تو چو پشت دويمو بي پيايي

ابلفرضي ! مريتي مرتضايي

چراخ ايل و آبادي مني تو 

هناسي روژل شادي مني تو

برا دشمن رمن هي كه ! ركاو ده!

همالل هاتنه ايلو چپاو كه

برا ا نوم ايلم كا دياري 

وه پيخمبر قسم تو ذوالفقاري

يكه كل ا خيال مه بري تو 

نفس ا گيو همال مه بري تو 

برا زورو گره گرد  آسمونم

براله گرمي بن بن سخونم

براله ! روژ تنگ تو جا هنامي

نوم نوير خدا هر تو برامي

برا شمشر روژ تنگ مني تو 

شپر توزون روژ جنگ مني تو

رسم سروداري

مه ابوالفضلم و ظالم كشي آيين منه

عشق سالار  شهيدو ده رگ و خين منه

مه كر حيدر كرارم كه شو وا دل و جو

وه گرده آذوقه موئرد در حونه يتيمو

خود دوني امالبنين دالكه سرافراز منه

عفت دامون زهرا قبله راز منه

مكتب سر شهادت مكتب عشق منه

راه و رسم سروداري درس و سرمشق منه

مه كر رشيد سردار دلير خيبرم

زاده ام البنين نور چش پيغمبرم

بوسه گاه مصطفي بي اوسه هر دو دس مه 

كه چني غلطو ده خينه پيكر بي كس مه

وارث شمشير ذوالفقار دس حيدرم

مه علمدار حسي سقا و مير لشگرم 

ساقي دشت كربلا

(سروده :محمد كرم زاده)

ساقي دشت كربلا اباالفضل

كر علي مرتضي اباالفضل

وري ده جا ياري بكو براره

دلداري بي خوئر بي قراراه

وه دس بئير قبضه ي ذوالفقاره 

برار خو و با وفا اباالفضل

همه شو تشنه لوئن اهل حرم

مثل علي مظهر جود و كرم

نيل و زمي بمونه مشك و علم 

فرمانده ي كل سپاه اباالفضل

تو تشنه و علقمه پر ده آو

وا ذوالفقار دشمن بو ده عذآو

حونه ستمگر بكو تو خرآو

ساقي دشت كربلا اباالفضل

وري وري زينبت دل غمينه

حالا رييه داغ تونه بئينه

دالكه چش و رته ده مدينه

كر رشيد مرتضي اباالفضل

تو يل صف شكن روزگاري

مير سپاه حريم براري

تو كر حيدر دل دل سواري

كشته وه دس اشقيا اباالفضل

يه تك سواري ها ميا دلاوري چي حيدره

يه يادگار مرتضي يه عباس دلاوره

يه بازوي پرقدرت شير خدا مير امم

يه سقا و فرمانده و پيشتاز فوج لشگره

او تا مقابل سپاه كوفيو مي زه صدا

كه اي گروه حيله گر اي دشمنون مصطفي

والله اگر دس و سرم ده بدن بكيد جدا

نمي كشم دس ده حسي يه هه كلوم اخره

او پس و ه لشگر حمله ي جونونه ي مردونه كرد

او حیدرآسا حمله ای ده رزمگه فرزونه کرد

ده میمنه تا میسره قلب جناح ویرونه کرد

یه شیر سر کربلا یه عباس دلاوره

یه دخترون تشنه لو ده انتظار و اضطرو

که تا بیا سقای مظلومو بیاره مشک آو

هه چش وه ره و اشک و آه چی باقری قلب کواو

که ناگهو خور اوما حسینت بی برادره

سقای تشنه لو 

(سراینده :رمضان پرورده)

سقای تشنه لو میر علمدار 

ای کر رشید حیدر کرار

همه ده خیمه یا سیت بیقرارن

وا لو تشنه شو چش انتظارن

پیام زینب و اشک یتیمو

روونه کرد ابوالفضل و میدو

که ده آو فرات پر بکه مشکش

دشمن بی حیا قط کرده دسش

بی آو ورگشته و سینه هزار چاک

کسی نی خاک ده ریش بکنه پاک

چنی گت وا دل اشکسه سقاء

خدایا ری سیا کو قوم اعداء

مه که دس نارم و مشکم پتینه

وه چه ریئی روئم وه تی سکینه

نگاهی به  متن نوحه های لری

قسمت اول - حضرت زینب(س)

زینب کیست ؟

    زینب در لغت عربی، درخت بارآور، پرطراوت و پرمنفعت می باشد. همچنین از ترکیب دو واژه “زین” و “اب” یعنی زینت پدر گرفته شده است .

     باگذشت سه روز  رسول خدا مراجعت نمود و  همانگونه که رسم و سیره رسول اکرم بود، نخست، به منزل حضرت زهرا  وارد گشتند. پیغمبر(ص) منتظر نزول وحی بودند که جبرئیل نازل شد و به رسول خدا(ص) سلام کرد و فرمود: نام این مولود را زینب بگذار و این نامی است که خدای تبارک و تعالی اختیار فرموده. آنگاه پیامبر را از مصائبی که بر حضرت زینب(س) وارد می آید، آگاه نمود.رسول اکرم قنداقه آن مولود گرامی را طلبید و به سینه چسبانید، ببوسید و نامش را زینب نهاد و فرمود:  به حاضرین و غایبین امت، وصیت می نمایم  که حرمت این دختر را پاس بدارند. همانا که او به خدیجه کبری شبیه است.

   هنگامی که پیامبر(ص) از دنیا رفتند، حضرت زینب(س) که سن شریفشان بین ۴ تا ۵ سال بود، همراه مادرشان به مسجد آمدند و خطبه با فصاحت وبلاغت فاطمه زهرا(س) را در آن کوچکی سن در حافظه شان ضبط و ثبت نمودند. همچنین “حدیث معروف “ام ایمن” که طی آن پیامبراسلام(ص)، شهادت امام حسین(ع) را پیشگویی کرده بودند از حضرت زینب(س) نقل شده است.

زینب در نوحه های لری

      از حضرت زینب در نوحه های لری  با نامهایی چون : دختر حیدر کرار ، دختر شیرخدا ، زاده ی زهرای اطهر ، دختر سلطان دین  ، خُوئر(خواهر) غمگسار  و بالاخره پیامدار حسین یاد شده است که در عین سُخته (سوخته) دلی چون چراغ قافله اسیران ضمن آنکه گریوه (گریه ) کننده و نیز پناهگاه یتیمون حُسی (حسین) است ، کلُوم (کلام) پر سوزش شکننده فرق ستمگران و همچنن روانه کننده جنگنجویان به جبهه نبرد  است   :

پیام زینب و اشک یتیمو     روانه کرد ابوالفضلُ وه میدو

و 

گریوه کننده وه حال یتیمون بی پناه        زینب چراغ قافله سُخته ده داغ قافله

و 

برار برار زینبِ نالو میکه    گریوه وه حال یتیمو میکه

یَه زینبَ یاد شهیدو میکه   ناله سر نعش جِوونو میکه

نوازش جمع پریشو میکه   آه دلش چرخِنِه ویرو میکه

آسمون بی آساره

(سروده : خاطره جلدانی)

آسمون بی آساره زینب بی حونمو

ائی فلک وا تیغ خنجر می زنه وه جونمو

کربلا تش وه دله سی حلق علی اصغرش

می زنه وا سر  و سینه کو گُلیاکه پرپرش؟

شیعیو امشو گلاره آسمو بی دلگرو

ظلمه کهه بِفتَه علی اصغر وه دس کافِرو

تا قیامت چش شیعه پر ده بارون خدا

تش بی دی زنسه ده مین دل شاه و گدا

زینب دل سُخته

زینب سُخته دِلم ری و وطن آوردِمه

مه خَوَر ده مرگ هفتاد و دو تن آوردمه

نه ابوالفضلی مِه دارِم دُرّ دریای کرم

که بیاره مشکِ آوی سی یتیمونه حرم

وه سر دس برارم آخرین یار حُسی 

ده عطش سیرآو بیه اصغر شیرخوار حُسی

اشکِنانه فرق اکبر نوگل پرپرمِه

حُفتیه ده کربلا او شبه پیغمبر مِه

راس خینی شاه دینم رَتَه نوکِ خیزرو

ها تلاوت میکه قُراو قرص آسِمو

دختر زهرای اطهر غمگسار کربلا

مه پیامدار حسینم زینب صاحب عزا

راس شاه ده تن جدا بی وه دس شمر لعین

سیلی زَنه وه سکینه دختر سلطان دین

بیا زینب 

(سروده سید مصطفی موسوی)

بیا زینب که یه امشو تونی مهمومه حُسی

خُوئَرم جون تونو جونه یتیمونه حُسِی

سیل کو وه شبه پیمبر علی اکبر جِوو

جونشِ وَنَه ده میدو وا نِها ج.نه حُسی

سیل بَکو اصغر شیش ماهه وا تیر حرمله

داره پر پر می زنه ده مینه دامونه حُسی

سیل کو عبای علمدار و سپهدار سپاه

هم جلوداره  و هم سقای بچونه حُسی

سیل بکو جعفر و عون و قاسم تازه دوما

سیل بکو وه ای وفادری یارونه حُسی

کوفیان ننگتو با

(سروده علی رضا قهرمانی)

اهل کوفه ننگتو با نوم ننگ هیشتید وه جا

چی کر دید ای قوم ظالم وا حُسی ده کربلا؟

رحم نکردید وه یتیمو تش زیتو ده خیمه یا

کُشتی تو سبط پیامبر خامس آل عبا

داغ نیات وه دل زهرا ده زمین کربلا

لعن عالم وه شما با کوفیون بی حیا

اشکناتو فرق ناز اکبر رعنای مِه

شبه پیامبر کجا رَت نوگل زهرای مَه؟

ساقی دشت بلا سرلشگر و سردار دین

بی دس و تشنه لوئه او یوسف ام البنین

آخرین سروازِ لشگر اصغر شیری زوو

حرمله وا تیر کینه حلقش کرده نِشو

زاده ی زهرای اطهر زینب کبری منم

وا کلوم پر ده سوزم تش ده عالم می زنم

پاپتی وا کاروون کربلا دارم میام

میشکنم فرق ستمگر وا دم تیغ کلوم

دختر حیدر

(سروده : قهرمانی - خالقی)

نُویتو بی کس و بی یارِم مِه

دختر حیدر کرارّم مِه

ها میایه قاصدی ده قافله غم

ری چَشیاش گرته اُری ده ماتم

خَوَری ده نیزه و ده کینه داره

ده لویا بار گرته سکینه داره

آسمو کِل میزنه کِل وا گریوه

لاله یا لُو تشنَنه کی بَفِریوه؟

ره دراز و پر ده خاره ، پا پتینِم

سارِوو امونِی به حُسینِ بِینِم

آسمو سی کربلا خَرَه وه سر زیه

تش ده گوش تشنیا سازِ چَمَر زیه

شیر زرد کربلا غلطو ده خینه

دسیاش مَنَه وه جا مَشکِش پَتینه

لالائی مرگ

شاعر : ایرج رحمانپور

آسمو اُوری  گِرِت اُور سیایی

(آسمان ابری گرفت ابر سیاهی)

بالِنه داره میایه کی ده جایی

(پرنده ها دارند میایند  هر کدام از جایی)

بَنِ بالا بَنِ هار کُلِ کُویا

(از بالا و از پایین و تمام کوه ها)

دنگِ بونگِ رَوَنِ زخمی وِریسا

(صدای فریاد رهروان زخمی می آید)

لایه لایه روله لایه

( لالایی لالا کودکم لالا)

رَوَنِ مونگ گیرِسَه شوگار سیایه

(راه ماه بسته و شب چه سیاهه) 

بیه وه میدون مشقی حُونومونم

(شده مثل میدان جنگی خونه مونم)

هی یَکی رَت وا وِلاتی دودِمونم

(یکی یکی رفتند به سوئی دودمونم)

راه دیر پایا پَتی و نِصمه شوگار

(راه دور و پای برهنه و نیمه شب)

بیمه وا کُورپه کم دِوُ جو گرفتار

(با جگرگوشه ام  دلواپسم و گرفتار)

لایه لایه روله لایه روله لایه

(لالایی لالا کودکم لالا)

رَه کَمو دیر و دراز شوگار سیایه

(راهمون دور و دراز و شب سیاهه)

شَل و شَکَت عازیتی غم ده بارِم

( خسته و زار و عزادار و غمی دارم)

کُوهساری سر بَه چَمو بَگوارِم

(ای کوهسار سر فرو آر تا بگذرم)

ای خاکی نه مَنه تئاو نه مَنه طاقت

(ای خاک نه تاب ماندن و نه طاقت رفتن ندارم) 

لش کُورپه کَم بِسّو تو وه امانت

(تن جگرگوشه ام را بستان تو به امانت)

ای برفی دخیلِه تِم زیتِر بَه تِئویا

(ای برف دخیلتم تا زودتر  ذوب شوی)

کُورپه کَم سردِش موئه وه تَکِ تَنیا

(جگرگوشه ام سردش میشه در تنهایی)

روله سیقه تِوُ خالیا گوشه لوئت بام

( فرزندم فدای تبخال های گوشه لبت بشم)

وه سیقه او پرخاشیا وَرِ خآوِت بام

(الهی فدای اون پرخاشگری های موقع خوابت بشم)

چی کِنِم چی نَه کِنِم جام تَنگِلآتَه

(چه بخوام چه نخوام  در تنگنایم)

دوسه کَم دُو کِئُونِ شوگار اَنگِلآته

(دوستم  از هنگامه شب در انتظار یاریست)

رِیت بوئیت بَلکَم که مونگ سر  وِش دِرارَه

(بروید بگوید شاید ماه سر در بیاره)

رُوشنائی بیه وه رش تا بَگوارَه

(روشنایی به راهش بده تا اون بگذره)

     در روزهاي ماه مبارك رمضان در لرستان هنگام افطار علاوه بر دعاهاي معمول روزانه بعضا شعري نيز متضمن سپاس از پروردگار و درخواست روزي حلال خوانده مي شود:

خدا شُكرِت  سي رَمَضونِت

بَنه چن روزه ، بي يه مهمونِت

كرمي بكو ، تو وه حاله مو

گوشِ بي و دنگ نِك و ناله مو

قربون تو بام ، تو چاره سازي

تو بَنَه ي خوتِ نَزني بازي

رزق و روزي حلال بَرسو

سال وا سر بوريم وه سهل و آسو

       در بسياري از نقاط لرستان همزمان با فرارسيدن شب بيست ويكم (شهادت حضرت علي (ع)) اقدام به پختن حلوايي نذري بنام «حلواي بيس ويه كم » مي نمايند و بر اين باورند كه باز نمودن افطار با آن ثواب بسياري دارد .

 بخشي از حلواي بيس و يه كم  را  نيز به نشانه تبرك  تا زمان فرا رسيدن روز عيد فطر و خوردن مجدد  از آن در جاي خنك نگه داري مي نمايند :

 خوش وه حال كلي كم

سي حلوا بيس يه كم

حلوا شيرين وه داره

كي وانو دسه كاره

هفته هني كه عيده

ماركه با اي عيده

عيد رمضو سيل كو

حلوا بيس يه كم ميل كو

بوحور چني توم داره

مينه حلوايا نوم داره

از خرم آباد  تا کربلا

نوحه های لری 3

نوحه لری ۲

دانلود نوحه هاي لري
ری ادامه مطلب کلک بکید