لُرِسّو - لرستان

گزارش رادیو BBC در مورد تاریخچه و پیشینه موسیقی لرستان

موضوع: 8- موسیقی لرستان هجدهم اردیبهشت 1388

رادیو ‌‌‌‌BBC در برنامه 3 سال قبل خود با عنوان طنین روستا با همت محمود خوشنام به بررسی تاریخچه و موسیقی های محلی ایرانی از جمله لرستان پرداخت . گفته های استاد حمید ایزدپناه در مصاحبه رادیویی اش و همچنین پخش مصاحبه زنده یاد امام قلی امامی (متوفی سال 1353)استاد شهیرتنبور نوازی لرستان در سن 96 سالگی درمورد اهل حق و تنبور نوازی خود در این برنامه و اهمیت این گزارش در شناسائی موسیقی لرستان سبب شد تا بمنظور حفظ این گزارش ارزشمند در بخش آرشیو موسیقی لرستان وبلاگ لرسو ضمن پیاده نمودن نکات مهم این گزارش فایل صوتی آن را نیز به بهانه ای ضمیمه همین مقاله کنم.

ایزدپناه در این مصاحبه ضمن اشاره به تاريخچه موسيقي لرستان و مقام هاي موسيقي لری به موضوعات زیر نیز پرداخته است : تاریخچه ترانه حماسی دایه دایه و گفتگوی وی با پسر نوازنده اولیه این ترانه ماندگار لری ،تفاوت سرنای لرستان با سرنای بختیاری ، ویژگی کمانچه لری (بلندی دسته و ۳ سیمه بودن و کاسه پشت باز(و دلیل بسته شده این کاسه ) و ۲ برابر بودن صدای ان در مقایسه با دیگر کمانچه ها، منظقه نفوذ موسیقی لری ( از ایل سگوند در شوش تا اندیمشک و دزفول تا منطقه کهکیلویه و اصفهان و تمام بختیاری تا کرمانشاه و بخش هائی از اسد آباد و ایلام که جز لرستان قدیم بوده اند) .

شنیدن فایل صوتی گزارش موسیقی لرستان

برخی ازمحورهای مهم گزارش BBC درمورد موسیقی لرستان:

موسيقی بومی، طنين قلب روستاست. نشانه زنده بودن و زنده ماندن است. زلالی است که در رگهای روستا جاری است و جلوه های گونه گون زندگی روستائيان را باز می تاباند.
اينك به سرزميني پهناور و كوهستاني رسيديم سرزميني كه داراي ويژگي هاي طبيعي،تاريخي و فرهنگي است . لرستان در جنوب غربي ايران كوههاي بي شمار موازي با قله هاي بلند و سر به فلك كشيده و در ميانشان دره هاي خرم و سرسبز طبيعت دل انگيز لرستان را نشانه مي زند. در جاي جاي اين دره ها در كناره رود خانه هاي پر آب ، روستاهائي نشسته اند كه در دل خود گنجينه اي از فرهنگ بومي را نهفته دارند .
مردماني كه در اين سرزمين زندگي مي كنند نيز از قديمي ترين طوايف ايراني بشمار مي روند .اگر چه مورخاني چون مسعودي و ياقوت حموي لرها را بخشي از عشاير كرد بشمار آورده اند ولی ويژگی های فرهنگی لرها را از كردها جدا مي كند .
شماری از ساکنان امروزی لرستان از پیوند لرها و طوائف مهاجر چون کردها، ترک ها و عرب ها بوجود آمده اند ولی در دستاورد فرهنگی آنها نیزسنت های قدیمی لرستان نیروی غالب بوده است.
لرها هنر و فرهنگ خود را از مرزهای لرستان نیز فراتر برده اند و دامنه آن را تا ممسنی و کهکیلویه و بختیاری گسترانده اند شعرها و ترانه های لری که در بخش بزرگی از جنوب و جنوب غربی ایران طنین انداز است به یکی از دو زبان لکی یا بختیاری است.
نوازندگان بومی را باید گروهی از پاسداران هنر لرستان بدانیم که واقعا همه این آهنگ ها و ترانه ها از آنهاست .
بعضی از پژوهش گران پیشینه آغاز و سرچشمه موسیقی لرستان را به هنرمندان قوم کاسی می رسانند که از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد در جنوب غربی رشته کوه های زاگرس می زیستند .بعضی دیگر بخش آیینی این موسیقی را به جنبش اهل حق نسبت می دهند صوفیان اهل طریقت که به نیروی موسیقی در برابر اسلام قشری پایداری می کردند .
در برخی دیگر از پژوهش ها تاریخ موسیقی لرستان را به ۳ بخش تقسیم می کنند:

۱ - دوره موسیقی کهن (با عمر هزار ساله و بیشتر از آن با مفسرانی چون کرنا و سرنا و دهل

۲- دوره میانه موسیقی که با حضور وغلبه کمانچه در نقش مهمترین ساز تفسیری از 100 تا ۱۵۰ سال پیش اغاز شده است .

۳- دوره جدید و پیوند موسیقی لرستان با عناصرغیربومی(اشاره به نقش رادیو و مرحوم علی رضا حسین خانی در شکل دهی موسیقی شهری جدید لرستان).

خویشاوندی تنگاتنگ با یکی از کهن ترین دستگاه های موسیقی سنتی یعنی ماهور از یک سو و بکارگیری پیوسته بند هائی از منظومه های نظامی در اجراهای آوازی از سوی دیگر بر پیشینه بلند این موسیقی مهر تائید می زند.
مقام های موسیقی لری قدیمی چون مقام نقاره ، شاره ره ، گله خاک ، قطار،خریوی ،چقی ، هل پرکه ، جنگه را، قنه قنه ، ماله ژیری(در کوچ پائیزه) و برزه کوهی(بازگشت از کوچ زمستان) پاوه موری هر کدام قصه ای دارد.
مردانی که حق گریه در عزای کسی ندارند گاهی تک بیتی هائی در سوگ کسی یا شکایت از زندگی با صوت وصدائی می خوانند که به آن باوه موری گفته می شود.
مردمان لرستان به دلاوری و سلحشوری شهره اند و تاریخ شان سرشار از سرکشی و پایداری است از همین روی بخشی از شعرها و ترانه های آنها رنگ و بوی قهرمانی دارد یا در ستایش مردانی است که برای دفاع از سرزمین خود به پاخاسته اند و یا آنها که در این راه جان باخته اند .در این ترانه ها که بسیاری از رویدادهای تاریخی را باز می تابانند غرور بر سوگ غلبه دارد.
موسیقی اهل حق...

برای شنیدن و دریافت فایل صوتی گزارش BBC روی عنوان های زیر کلیک کنید:

موسیقی لرستان و بختیاری موسیقی کردستان موسیقی جنوب ایران موسیقی فارس و قشقائی

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

136 - شعرهای لری

موضوع: 10- شعر لری بیست و یکم اردیبهشت 1385

هميشه بهار

شاعر : استاد حميد ايزدپناه(صفا)

بیا که چی تو بهاری خدا و کس ندیه همای بخت بیاری خدا و کس ندیه

هزار فتنه د اور زمونه بارس و دیم چی تو رفیقی و یاری خدا و کس ندیه

بیا که باغ امیدی د زنی یی چی خوت همیشه پر گل و باری خدا و کس ندیه

تو پرده ساز امیدی و نغمه ساز سه تار چی تو ستین و ستار ی خدا و کس ندیه

تو گل بهار بهارون عمر می چی خوت گل همیشه بهاری خدا و کس ندیه

غبار غم و دل با «صفا» نمی نشینه چنو غمی و غباری خدا و کس ندیه

ترجمه اصطلاحات لری شعر

چی = مانند	نديه = نداده است	اور زمونه = ابر زمانه	بارس و ديم= باريد و ديدم
زنی يی = زندگی	ستين = ستون	ستار = آرامش	چی خوت= مثل خودت

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

128- شعر های لری

موضوع: 10- شعر لری نوزدهم اردیبهشت 1385

شعر «دالکه»

شاعر: استاد حميد ايزدپناه (صفا)

دالکه بخت من و گرمی جونم هه تونی دالکه حرف دل و ورد زوونم هه تونی

هر کجا نوم تو با ، سايه پر مهر تو هی تو منی يا مه تنم؟ نوم و نشونم هه تونی

دالکه، د بچه يی تير و کمونم ايسه يی ايسه دونم زورم و تير و کمونم هه تونی

درد مه درد تونه ، شادی مه شادی تو و که پاک ميکه وا بوس بار لوونم هه تونی

دالکه باغ اميدی که تو کاشتی د دلم گلبهار هميشش دونی و دونم هه تونی

اور غم ، جرات سايه ونه ناره و سرم تا تو افتو منی يا د گمونم هه تونی

بی کسی ، وختی تو نيسی همه جا سايه منه شورمه، شادی مه کل کسونم هه تونی

و که چی سايه د افتو همه جا وا رد مه بی يا چی آساره عمر ها لو بونم هه تونی

همه جا فکر منی ، خآو و خيالت هه منم مه تونم مثل تو بام؟ گوشت و سخونم هه تونی

بی تو دنيای «صفا» هر چه که با ، بی ثمره راسی راسی که ، صفای دل و جونم هه تونی

ترجمه واژه های لری شعر

زوون= زبان

اور = ابر

آساره= ستاره

هی = هست

  سايه ونه= سايه انداختن

لو بونم = لب بامم

ايسه يی= گرفته ای

افتو =  آفتاب

خآو = خواب

و که = آن کس که

   وختی = وقتی

مه تونم؟ = من کی می توانم؟

بار لوونم= غم لبم

وا رد= همراه

سخون = استخوان

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

113- شعر های لری (شعری دیگر از استاد گرانمایه حمید ایزدپناه)

موضوع: 10- شعر لری دهم اردیبهشت 1385

سايه عمر

شاعر : استاد ارجمند حميد ايزدپناه(صفا)

بیا گلم که د دامن روزگار بمونی

توسی مه عطر امیدی توسی مه گرمی جونی

تو سی مه شوری و شعری تو سی مه حرفی و مهری

تو سی مه سایه عمری همیشه ورد زوونی

چی آهو هی و طرازی، چی شعله سرکش و نازی

د شرم وقتی می نشینی چی بید مجنونی

گل شقایق مه کاسه اشکنی حیفه

وسیل چش تو نشکیه دلم که دونم و دونی

مه پر هوس تر دی آسمون عشق تو نی ایمه

گری چی اور بهاری گری هنی زمسونی

بیا که بزم دلم بی چراغ عشق تو کوره

نسیم با و بیا تا غبار غم بنشونی

خدا و تو همه چی ده و مه هناسه سردی

« صفا» هوای تو داره اگر چه بارگرونی

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

112- شعرهای لری ( شعری از استاد ارجمند حمید ایزدپناه)

موضوع: 10- شعر لری دهم اردیبهشت 1385

دل منو چش تو

شعراز: حميد ايزد پناه (صفا)

دل ار دل منه و چش چش تونه

دونم زتیر سیل تو، جو بیر نمی کنه

چش ار چش خمار تنه و دل دل منه

هر جا چشت روه دل مه وا چش تونه

چش مس،خمار چش، تو نیل دل مه مس بکه

دیوونه ار که مس بکه پروا نمی کنه

دوس دوسه، دشمه دوشمنه ،اما تو کومشونی

خنت ار ز دوسیه ، سیل سیل دشمنه

چی آهو رم نکو، که نکه رم د مه دلم

سایه که ها د پشت سرت، و دل منه

گیرم «صفا» که چول تونه ته خدا بکه

ار مه تونه دیمه که خدا هم والا تونه

1 نوشته شده توسط لُرِسّو | لینک ثابت |

آخرین مطالب لُرسّو

لُرسّو گُلسّونه

× شو عید مجید احمدی با کارگردانی فرشاد سیفی
× طرز پخت آبگوشت لری (دوگوله دودار)
× بهارم رتی و بی تو بهارم - داریوش نظری
× رقص دوپا لری - رضا اسکینی
× گویش های لری - گویش حسنوند الشتر
× نماهنگ لری بالابرزان و حالوگنم خر سیمابینا
× دالکه - داریوش نظری
× مفهوم کله باد از لابلای اشعار شاعران لرستان
× طبیعت و سیاست در شعر میر نوروز
× رضا اسکینی
× موسیقی پاپ لری - امیر رحمان
× بابا طاهر
× رقص دو پا لری کاری از سیفی و دهکردی
× صدا و سیمای لرستان - طنز شوگار
× گویش های لری