|
از پشت ديوارهاي خاطره نويسنده : حميد ايزد پناه (يادي از بيژن ترقي و شعر و موسيقي در ايران) نشريه واژه ویژه ادبیات و فرهنگ شماره 7 ديماه 1386 |
|
|
خونم زديده مطرب امشب روانه ساخت يارب چه درد داشت كسي كاين ترانه ساخت پس از سالي چند دوري از يار وديار، خاك بوسي سرزمينم ايران وديدار چند تن از دوستان گرامي، نصيبم شد... موسيقي درهر شرايطي چه با بينشهاي اعتقادي يا كارهاي بدني و چه گاه تنهايي، در روح وروان وجان انسان جاري بوده وهست. هر زماني، ترانه وسرودهاي ويژه خودراداشته ، ترانههايي كه در نواي لالايي براي كودكان ميسرودند شايد نخستين جلوههاي ترانه سرايي بوده كه مادران در كنارگهواره ،آنهار ا در گوش فرزندان زمزمه ميكردند. نمونه ديگرازآن، ترانهها و نواهايي است كه زنان به هنگام دوشيدن گاو و گوسفندان و يا كوبيدن چيزهايي مانند برنج، گندم و مانند آن سرميدادند ويا مردان كه به هنگام كارهاي سختي چون درو كردن و خرمن كوبي سرميدادند تاسختي كار را بر خود آسان كنند.چنانكه هنوز هم اين شيوه ترانه سرايي وترانه خواني هست و انجام ميشود. وامروز موسيقي كار نام گرفته است. ..نمونه ترانههاي زمان كريم خان زند كه نگارنده سالها پيش در لرستان گردآوري كردم، به صورت دوبيتي يا پهلويانه است وهمگي درتعريف و تمجيدي از رفاه وامنيت آن زمان كريمخاني است... در نهضت مشروطه خواهي، موسيقدانان وترانه سراياني چون عارف قزويني و شيدا وديگران سهمي بسیارمهم و ارزنده دربيداري مردم به عهده داشتند. ترانه سرايي زمان مشروطيت، افقي تازه در بيداري و آگاه كردن مردم شد وبا اجراي برنامههايي، موسيقي به ميان جامعة تازه بيدار برده شد..ترانههاي عارف نشاني از اين فصل تازه بود عارف خودهم آهنگساز بود هم ترانه سرا وهم خواننده وهم اجرا كننده. از جمله ترانههاي او: ١- از خون جوانان وطن لاله دميده ٢- اي امان از فراقت. (كه براي ورود مشروطه خواهان به تهران گفته است.) ٣- چه آذرها به جان از عشق آذربايجان دارم. (به ياد ستارخان وباقر كه تحول پرباري از ترانه سرايي را مطرح كرد.) ترانههاي شيدا و يا ترانهي مرغ سحر با كلامي ملك الشعراي بهار وآهنگي از ني داوود باصداي قمر ادامه اين حركت رو به رشد در فضاي همآهنگ سياسي فرهنگي بود. نوازندگان و ترانه سرايان، در هر زماني ركني اساسي در ساخت وپرداخت وميراث داري وپاسداري فرهنگ موسيقايي بومي وسرزمين وكشور خود بودند واينك هم هستند. درتاثير اين ترانه و،سرودهها نيز، نكتههايي از تعريف وتمجيد ويا انتقاد وسرزنش و شكايت آمده است.از جمله در باره رودكي. رودكي چنگ بر گرفت ونواخت باده انداز كو سرود انداخت يا داستان اميرساماني و تاثير شعر مشهور. بوي جوي موليان آيد همي ياديار مهربان آيد همي يا اين نكته كه سعدي درپيام اندرزين به ترانه خواني ملاحان اشاره ميكند. چودخلت نيست خرج آهسته تر كن كه مي گويند ملاحان سرودي سرايندگان پرآوازه ايراني اغلب با نواهاي موسيقايي ونام ونشانههاي مقامي ايراني آنها آشنايي داشتهاند. از جمله مولانا كه غزلهاي پر شور وحالش همراه با ضرباهنگ و يا ريتمهايي است كه درشعر ايقاع ودر موسيقي كهن ضرب يا ( تن ) ناميده ميشوند. تنانين در غزلهاي مولانا با ايقاعات عروضي چنان درهم تنيده شدهاند كه حتی در حال عادي شعرهاي مولانا نيز در قالب ضربآهنگهاي موسيقايي آن بر زبان جاري ميشوند. در همه رسالههايي كه در مورد مقامهاي موسيقايي ايراني از جمله جامع الاحان ويا مقاصدالالحان نشانهها وحرفهايي به نام تنانين (مانند نت امروزي) به كار گرفته شده ،كه حكايت از اهميت و توجه به پايههاي علمي واجرا وپاسداري از آن رادارد. گاهي بي توجهي ويادشمني با اين هنر،پراكندگي هنرمندان و بي ساماني هنري را به دنبال داشته است و....... | |
× طرز پخت آبگوشت لری (دوگوله دودار)
× بهارم رتی و بی تو بهارم - داریوش نظری
× رقص دوپا لری - رضا اسکینی
× گویش های لری - گویش حسنوند الشتر
× نماهنگ لری بالابرزان و حالوگنم خر سیمابینا
× دالکه - داریوش نظری
× مفهوم کله باد از لابلای اشعار شاعران لرستان
× طبیعت و سیاست در شعر میر نوروز
× رضا اسکینی
× موسیقی پاپ لری - امیر رحمان
× بابا طاهر
× رقص دو پا لری کاری از سیفی و دهکردی
× صدا و سیمای لرستان - طنز شوگار
× گویش های لری